تفاوت هوش مصنوعی و یادگیری ماشین چیست؟

فرق هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و یادگیری عمیق

احتمالاً برای تو هم پیش آمده که گوشی‌ات قفلش را با چهره‌ات باز کند، یا اینستاگرام دقیقاً همان ویدیویی را بهت پیشنهاد بدهد که دوست داری.
همه این‌ها را معمولاً با یک اسم صدا می‌زنیم: هوش مصنوعی.
اما پشت این اسم، چند مفهوم مختلف وجود دارد که دانستن تفاوتشان کمک می‌کند بفهمیم دقیقاً چه اتفاقی دارد می‌افتد.

هوش مصنوعی

هوش مصنوعی در ساده‌ترین حالت یعنی:
هر وقت یک سیستم کاری انجام دهد که ما انتظار داریم فقط انسان‌ها بتوانند انجامش بدهند.

مثلاً:
وقتی گوگل‌مپ بهترین مسیر را پیشنهاد می‌دهد،
یا وقتی گوشی صدایت را می‌فهمد و با درخواست صوتی تو به کسی زنگ می‌زند،
یا وقتی یک چت‌بات جواب سوال هایت را می‌دهد،
همه این‌ها کار مدل های هوش مصنوعی است.

نکته مهم اینجاست که بعضی از سیستم های هوش مصنوعی واقعاً یاد نمی‌گیرند.
فقط طبق دستورهایی که از قبل برایشان نوشته شده کار می‌کنند، ولی باز هم هوشمند به نظر می‌رسند.

یادگیری ماشین؛ مثل بچه‌ای که با تجربه یاد می‌گیرد

یادگیری ماشین نوعی از هوش مصنوعی است که یک مرحله جلوتر است.
در اینجا سیستم فقط دستور اجرا نمی‌کند، بلکه از تجربه یاد می‌گیرد.

فرض کن به یک بچه ها می خواهی یاد بدهی که میوه سیب چیست.
به‌جای اینکه تعریف طولانی بدهی، چند بار سیب را نشانش می‌دهی.
بعد از مدتی، خودش سیب را می‌شناسد.

یادگیری ماشین شبیه همین کار را انجام می دهد.
به‌جای قانون نوشتن، مثال های زیادی به سیستم می‌دهیم.

مثلاً:
سرویس ایمیل تو با دیدن هزاران ایمیل اسپم و سالم یاد گرفته کدام ایمیل‌ها مزاحم هستند.
یا وقتی نتفلیکس می‌فهمد تو بیشتر فیلم‌های اکشن دوست داری و مدام همان سبک را به تو پیشنهاد می‌دهد، دارد از یادگیری ماشین استفاده می‌کند.

در مرحله یادگیری ماشین هنوز انسان‌ها نقش دارند و کمک می‌کنند سیستم بفهمد که به چه چیزهایی در مثال های داده شده توجه کند.

یادگیری عمیق؛ وقتی سیستم خودش کشف می‌کند چه چیزی مهم است

یادگیری عمیق شبیه این است که دیگر حتی لازم نباشد به بچه بگویی به چه چیزی دقت کند.
فقط محیط و مثال های کافی را برایش فراهم می‌کنی و خودش همه‌چیز را یاد می‌گیرد.

مثال خیلی ساده:
اگر بخواهی به کسی بگویی چهره آدم‌ها چه شکلی است، توضیح دادنش سخت است.
اما اگر هزاران عکس به او نشان بدهی، کم‌کم خودش می‌فهمد چشم کجاست، بینی چیست و صورت چه شکلی دارد.

یادگیری عمیق همین کار را با کامپیوتر می‌کند.
به آن مقدار زیادی عکس، صدا یا متن می‌دهیم و خودش الگوها را کشف می‌کند.

به همین دلیل است که:

• تشخیص چهره در گوشی های هوشمند
• نرم افزارهای تبدیل صدا به متن
• اپلیکیشن های ترجمه خودکار زبان‌ها
• چت‌بات‌های پیشرفته

همه با یادگیری عمیق کار می‌کنند.

پس فرقشان چیست؟

تصور کن می‌خواهی به کامپیوتر یاد بدهی عکش های گربه را از عکس های سگ تشخیص دهد.

اگر فقط هوش مصنوعی ساده باشد، باید برایش قانون و برنامه دقیق بنویسی.
در یادگیری ماشین، می گویی در مثال های ورودی به گوش، دم و اندازه توجه کند.
اما در یادگیری عمیق، فقط هزاران عکس با کیفیت گربه و سگ می‌دهی و خودش همه‌چیز را یاد می‌گیرد.

هوش مصنوعی یعنی باهوش به نظر رسیدن،
یادگیری ماشین یعنی یاد گرفتن از  ورودی ها با راهنمایی انسان،
و یادگیری عمیق یعنی یاد گرفتن عمیق از مثال های زیاد و تقریباً بدون دخالت انسان.

چرا دانستن این فرق مهم است؟

چون وقتی می‌شنوی یک ابزار با هوش مصنوعی کار می کند،
می‌توانی بفهمی آیا فقط یک سیستم ساده است یا واقعاً از داده‌ها یاد می‌گیرد.
شناخت این تفاوت‌ها شاید در نگاه اول فقط یک بحث تئوری به نظر برسد، اما کمک می‌کند بهتر بفهمیم تکنولوژی اطرافمان چطور کار می‌کند و چرا این‌قدر سریع در حال پیشرفت است. دفعه بعد که درباره یک ابزار یا خبر جدید هوش مصنوعی شنیدید، احتمالاً راحت‌تر می‌توانید حدس بزنید پشت آن دقیقاً چه چیزی قرار دارد.