برای آشنایی بیشتر با آکادمی یاسان

آکادمی یاسان یک موسسه آموزش برنامه نویسی کودکان نیست. این جمله را عمدا اینجا نوشتیم، چون اکثر والدینی که برای اولین بار با یاسان آشنا می شوند دقیقا همین تصور را دارند و می خواهیم از همان ابتدا این تصور را اصلاح کنیم. یاسان یک آکادمی تخصصی است که برنامه نویسی را به عنوان ابزار به کار می گیرد تا مهارت های نرم و شناختی کودکان را تقویت کند. تفکر انتقادی، مهارت حل مسئله، خلاقیت در کودکان و مهارت های اجتماعی کودکان چیزهایی هستند که هیچ مدرسه ای در ایران به طور جدی آموزش نمی دهد. یاسان همین خلا را پر می کند. سوالی که بیشتر والدین در اولین تماس می پرسند این است: «فرزند من که قرار نیست برنامه نویس شود، چرا باید کلاس برنامه نویسی کودکان برود؟» جواب یاسان ساده است: هدف ساختن برنامه نویس نیست، هدف ساختن ذهنی است که مسئله را تجزیه می کند، چند راه حل را می سنجد و از شکست اول نمی ترسد. برنامه نویسی فقط بستری است که این تمرین در آن به شکل طبیعی اتفاق می افتد، چون بازخورد فوری می دهد و درست یا غلط بودن راه حل را همان لحظه نشان می دهد. به همین دلیل یاسان را باید کنار مفهوم آموزش کامپیوتر به کودکان دید، نه کنار آموزشگاه های فنی و حرفه ای بزرگسالان.

یاسان از کجا شروع شد؟

داستان یاسان از اوایل دهه ۱۳۸۰ شروع می شود، وقتی استاد مهدی فرزانه و همراهانش تدریس علوم کامپیوتر را در مدارس غیرانتفاعی شناخته شده تهران آغاز کردند. بیش از یک دهه تدریس در همین مدارس، مجموعه ای از تجربه، روش و بینش آموزشی به وجود آورد که پایه اصلی یاسان شد. در این سال ها مشخص شد مشکل اصلی، کمبود منابع آموزشی نیست؛ مشکل این است که اغلب دوره های موجود یا خیلی فنی و خشک هستند، یا خیلی سطحی و سرگرمی محور، و هیچ کدام روی مهارت فکری پشت کد تمرکز نمی کنند. در سال ۱۳۹۷، با راه اندازی کلوب کدنویسی، یاسان نخستین گام مستقل خود را برداشت و دیگر فقط با مدارس کار نمی کرد بلکه مستقیما با خانواده ها ارتباط می گرفت. همان سال بازوی سازمانی (یاس کلاس برای مدارس) و بازوی مستقیم (آکادمی یاسان برای خانواده ها) از هم جدا شدند؛ یاس کلاس همچنان از طریق صفحه همکاری با مدارس با آموزشگاه ها و مدارس در بیش از یک استان کار می کند، در حالی که آکادمی یاسان مستقیما پاسخگوی خانواده هاست. امروز آکادمی یاسان با بیش از ۲۰۰۰ فراگیر فعال، حضور در بیش از ۱۰۰ مدرسه و وضعیت شرکت دانش بنیان فعالیت می کند. این اعداد نتیجه ۱۰ سال کار مستمر است، نه یک برند تازه وارد که یک شبه با تبلیغات ساخته شده باشد.

هیئت علمی و موسسان

یکی از ضعیف ترین نقاط اکثر موسسات آموزشی این است که نمی دانید چه کسی پشت محتوا و روش آموزشی شان ایستاده. یاسان در این زمینه شفاف است. علاوه بر هیئت علمی، شبکه ای متشکل از بیش از ۱۰۰ مربی متخصص دوره های یاسان را تدریس می کنند. انتخاب مربیان بر اساس تخصص فنی، تجربه کار با کودک و نوجوان و ارزیابی آموزشی انجام می شود؛ صرفا تسلط فنی روی زبان برنامه نویسی کافی نیست، چون مربی باید بتواند همان مفهوم را برای یک کودک ۸ ساله و یک نوجوان ۱۶ ساله در دو سطح کاملا متفاوت توضیح دهد. هر مربی پیش از ورود به کلاس واقعی، دوره ارزیابی و آموزش داخلی یاسان را می گذراند و عملکردش در طول سال به صورت مستمر بازبینی می شود. سرفصل ها و محتوای هر دوره هم توسط همین تیم نوشته می شود، نه کپی از یک برنامه درسی آماده خارجی. این یعنی وقتی یک مفهوم جدید مثل هوش مصنوعی مولد به فضای عمومی می آید، محتوای یاسان هم به روزرسانی می شود، نه اینکه فراگیران چند سال با یک سرفصل ثابت پیش بروند. همین رویکرد باعث شده یاسان در حوزه هوش مصنوعی برای کودکان در ایران جایگاه مرجع پیدا کند، حوزه ای که تا چند سال پیش اصلا در برنامه آموزشی کودکان دیده نمی شد.

روش آموزشی یاسان: آموزش معکوس

بیشتر کلاس های آموزشی یک فرمول ثابت دارند. معلم توضیح می دهد، دانش آموز گوش می دهد، بعد تکلیف می دهند. یاسان این ترتیب را معکوس کرده است. در روش آموزش معکوس، فراگیر ابتدا محتوا را به شکل مستقل مطالعه می کند. جلسه با مربی برای گوش دادن به توضیحات نیست، برای تمرین عملی، رفع اشکال و کار روی پروژه است. این تفاوت ساده تاثیر بزرگی بر عمق یادگیری می گذارد، چون زمان طلایی کلاس صرف چیزی می شود که واقعا به حضور مربی نیاز دارد. این روش با آنچه در تحقیقات درباره یادگیری مبتنی بر بازی گفته می شود هم راستاست: کودک وقتی بهتر یاد می گیرد که خودش درگیر ساختن چیزی باشد، نه وقتی فقط شنونده باشد. کلاس های یاسان به شکل آنلاین برگزار می شوند. این محدودیت نیست، بلکه با ساختار آموزش معکوس هم راستا است. فراگیر در هر زمانی که برایش مناسب است محتوا را مرور می کند و جلسه با مربی برای عمق بخشی است، نه انتقال اطلاعات. همین ساختار باعث شده یاسان بتواند بدون محدودیت جغرافیایی، فراگیرانی از شهرهای مختلف را زیر یک سقف آموزشی جمع کند.

کلاس آنلاین یعنی چه، در عمل؟

خیلی از والدین وقتی می شنوند کلاس آنلاین است، نگران کیفیت تعامل می شوند؛ تصور رایج این است که آموزش آنلاین یعنی یک ویدیوی ضبط شده که فرزندشان تنها تماشا می کند. ساختار یاسان این نیست. هر جلسه به صورت زنده و با حضور مربی برگزار می شود، گروه ها کوچک نگه داشته می شوند تا مربی بتواند واقعا روی کد هر فراگیر نگاه کند، نه فقط توضیح عمومی بدهد. صفحه فراگیر و صفحه مربی هم زمان قابل مشاهده است، یعنی وقتی کودک در یک بخش از پروژه گیر می کند، مربی همان لحظه کد را می بیند و راهنمایی می کند؛ دقیقا همان چیزی که در کلاس حضوری، کنار میز فراگیر اتفاق می افتد. بین جلسات، فراگیر تمرین و محتوای مرحله بعد را در پنل شخصی خودش دارد و می تواند با سرعت خودش جلو برود. مربی پیشرفت هر فراگیر را دنبال می کند و اگر کسی در یک مرحله عقب بماند، جلسه بعدی روی همان نقطه متمرکز می شود، نه اینکه به زور به مرحله بعد هل داده شود. این یعنی دو فراگیر هم سطح ممکن است سرعت پیشرفت متفاوتی داشته باشند و این کاملا طبیعی است.

دوره‌های آکادمی یاسان

مسیر آموزش برنامه نویسی یاسان از دو مرحله اصلی تشکیل شده است. مرحله اول دوره های عمومی، پایه تفکر محاسباتی و منطق برنامه نویسی را می سازد. مرحله دوم دوره های کاربردی برای ورود واقعی به دنیای فناوری طراحی شده اند. این ترتیب تصادفی نیست؛ رفتن مستقیم به سراغ یک زبان متنی مثل پایتون بدون گذراندن پایه بلاک کدینگ، معمولا باعث سردرگمی و افت انگیزه کودک می شود.

مرحله اول، دوره های عمومی، برای کودکان ۸ تا ۱۱ ساله طراحی شده اند و پنج سطح متوالی دارند. اسکرچ جونیور برای کودکان ۸ تا ۹ سال طراحی شده و با ابزار ScratchJr ساخته MIT کار می کند. بلاک کدینگ بصری، انیمیشن و داستان های تعاملی اولین آشنایی فراگیر با منطق برنامه نویسی را شکل می دهند. تفاوت اسکرچ با اسکرچ جونیور به طور کامل در مقاله جداگانه ای توضیح داده شده و می تواند به انتخاب سن مناسب برای شروع کمک کند. دوره تیمیو برای کودکان ۸ تا ۱۱ سال است و از ربات Thymio استفاده می کند. این دوره پل بین بلاک کدینگ و دنیای واقعی است. فراگیر ربات را کنترل می کند، با سنسورها کار می کند و نتیجه را بلافاصله می بیند؛ همین لمس فیزیکی نتیجه، برای بسیاری از کودکان انگیزه بخش تر از یک صفحه نمایش تنهاست.

دوره اسکرچ برای کودکان ۱۰ تا ۱۲ سال طراحی شده و با Scratch ساخته MIT کار می کند. ساخت بازی، انیمیشن پیشرفته، منطق شرطی و حلقه و اصول کامل برنامه نویسی در قالب پروژه آموزش داده می شود. اگر فرزندتان می خواهد پیش از ثبت نام محیط را امتحان کند، راهنمای دانلود اسکرچ مرحله به مرحله توضیح داده که چطور نرم افزار را روی کامپیوتر یا موبایل بالا بیاورد. برای درک بهتر اینکه این ابزار دقیقا چیست و چرا این قدر در آموزش کودکان جا افتاده، مقاله اسکرچ چیست و چه کاربردی دارد نقطه شروع خوبی است، و نمونه های عملی هم در پروژه های اسکرچ قابل مشاهده اند. اپ اینونتور برای کودکان ۱۰ تا ۱۳ سال است و با App Inventor ساخته MIT کار می کند. فراگیر اپلیکیشن موبایل واقعی می سازد، با رابط کاربری کار می کند و به منطق پیچیده تر منتقل می شود. این دوره معمولا برای نوجوانانی که از بلاک کدینگ خسته شده اند اما هنوز آماده کدنویسی کامل متنی نیستند، حلقه واسط خوبی است.

مرحله دوم، دوره های کاربردی، پس از تسلط به دوره های عمومی در دسترس فراگیران قرار می گیرد. شش مسیر تخصصی برای نوجوانان ۱۲ سال به بالا طراحی شده اند و آمادگی برای دنیای واقعی فناوری را هدف می گیرند. پایتون برای نوجوانان ۱۲ سال به بالا است و با زبان Python کار می کند. برنامه نویسی متنی، الگوریتم و ساختار داده آموزش داده می شود. این دوره پایه مشترک همه مسیرهای پیشرفته است. پیش از شروع، خواندن پیش نیاز یادگیری پایتون کمک می کند بفهمید فرزندتان از نظر سنی و مهارتی آماده این گذار هست یا هنوز باید در مرحله بلاک کدینگ بماند، و نمونه های واقعی کار دانش آموزان را می توانید در پروژه های پایتون برای تمرین ببینید. طراحی وب برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا است و با HTML، CSS و JavaScript کار می کند. فراگیر وب سایت واقعی از صفر می سازد و پروژه ای دارد که می تواند به دیگران نشان دهد؛ برای بسیاری از نوجوانان، همین قابل نمایش بودن نتیجه، عامل اصلی افزایش انگیزه در طول دوره است.

بازی سازی برای نوجوانان ۱۲ سال به بالا است و با Pygame و Unity کار می کند. موتور بازی، برنامه نویسی شی گرا و گرافیک در قالب ۱۵ پروژه آموزشی تدریس می شود. این مسیر معمولا بیشترین استقبال را از نوجوانانی می گیرد که از قبل با بازی های رایانه ای درگیر بوده اند و حالا کنجکاوند بدانند پشت صحنه یک بازی چطور ساخته می شود. دوره اینترنت اشیا برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا است و با Arduino و سنسورها کار می کند. ساخت دستگاه های هوشمند و ترکیب نرم افزار با سخت افزار هدف این مسیر است. هوش مصنوعی برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا است و با Python و کتابخانه های یادگیری ماشین کار می کند. تحلیل داده، یادگیری ماشین و ساخت سیستم های هوشمند در این مسیر آموزش داده می شود. با توجه به سرعت رشد این حوزه، این یکی از دوره هایی است که بیشترین سوال را از خانواده ها دریافت می کند و معمولا پرسش اصلی این است که فرزندشان از چه سنی و با چه پیش زمینه ای می تواند شروع کند. شبکه و امنیت هم برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا طراحی شده است. مبانی شبکه، امنیت سایبری و مفاهیم حفاظت از داده در این مسیر پوشش داده می شوند؛ در دنیایی که بیشتر تعاملات نوجوانان آنلاین اتفاق می افتد، درک درست از خطرات و نحوه محافظت از داده شخصی به اندازه خود مهارت برنامه نویسی اهمیت دارد.

مدت زمان تقریبی مسیر آموزش برنامه نویسی به این صورت است. اگر فراگیر از دوره پیش کد شروع کند حدود ۵ سال، از دوره اسکرچ حدود ۴ سال و از دوره پایتون حدود ۳ سال زمان نیاز است. این عدد یک تخمین واقع بینانه بر اساس سرعت متوسط پیشرفت است، نه وعده تضمینی، چون هر فراگیر با سرعت متفاوتی جلو می رود.

یاسان برای چه خانواده‌هایی مناسب است؟

پاسخ کوتاه: خانواده هایی که به دنبال یک فعالیت فوق برنامه فکری هستند، نه صرفا سرگرم کننده. اگر هدف فقط دور نگه داشتن فرزند از صفحه نمایش برای چند ساعت است، یاسان انتخاب درستی نیست؛ چون همین چند ساعت هم صرف فکر کردن و تلاش می شود، نه صرفا تماشا. اما اگر هدف این است که فرزندتان یاد بگیرد چطور یک مسئله بزرگ را به تکه های کوچک تر بشکند، چند راه حل را امتحان کند و از جواب اشتباه اول نترسد، این دقیقا همان چیزی است که در مسیرهای مختلف برنامه نویسی و در کنار مربی تمرین می شود.

بسیاری از خانواده ها یاسان را در کنار مدرسه فرزندشان انتخاب می کنند، نه به جای آن؛ کلاس های آنلاین و ساختار انعطاف پذیر برنامه هفتگی همین امکان را می دهد. برای مدارسی که مایل اند این مسیر را به صورت گروهی و در قالب برنامه درسی یا فوق برنامه به دانش آموزان خود ارائه دهند، صفحه همکاری با مدارس جزئیات همکاری نهادی را توضیح می دهد؛ این یک مسیر جدا از ثبت نام خانوادگی است و مخاطبش مدیران و معلمان مدرسه هستند، نه مستقیما والدین.

سه سوالی که بیشتر از بقیه در مشاوره های اولیه تکرار می شود، این هاست. فرزندم هیچ تجربه قبلی ای در برنامه نویسی ندارد، عقب نمی افتد؟ نه. مسیر یاسان دقیقا برای شروع از صفر طراحی شده؛ اسکرچ جونیور و اسکرچ هیچ پیش نیازی جز کنجکاوی نمی خواهند و بخش عمده فراگیران یاسان همین طور شروع کرده اند. کلاس ها گروهی است یا خصوصی؟ گروه های یاسان کوچک نگه داشته می شوند تا مربی بتواند به صورت جداگانه روی کد هر فراگیر نظارت کند؛ این با کلاس های شلوغ آموزشگاهی که مربی فقط توضیح عمومی می دهد فرق دارد. اگر فرزندم در یک درس عقب بماند چه می شود؟ چون ساختار آموزش معکوس است و پیشرفت هر فراگیر جداگانه دنبال می شود، عقب ماندن یک فراگیر در یک مرحله به معنای متوقف شدن کل گروه نیست؛ جلسه بعدی روی همان نقطه ضعف تمرکز می کند تا فراگیر آماده مرحله بعد شود.

برنامه‌نویسی ابزار است، نه هدف

این جمله قلب تپنده فلسفه آموزشی یاسان است. وقتی فراگیر روی یک پروژه اسکرچ کار می کند، فقط بلاک ها را جابجا نمی کند. با یک مسئله روبرو می شود، راه حل می خواهد، به مشکل می خورد، دوباره امتحان می کند. این چرخه چیزی است که حل مسئله را آموزش می دهد، نه کتاب.

سه محور اصلی آموزش در یاسان عبارتند از مهارت های شناختی شامل مهارت حل مسئله، تفکر انتقادی، توجه و ادراک؛ مهارت های برنامه نویسی شامل منطق، متغیر، توابع و ساختارها؛ و تفکر الگوریتمی شامل تحلیل مسئله، اولویت بندی و شناخت الگوها. این سه محور در تمام دوره ها، از اسکرچ جونیور تا هوش مصنوعی، با شدت های متفاوت تکرار می شوند؛ آنچه بین سطوح فرق می کند پیچیدگی ابزار است، نه اصل هدف آموزشی.

گواهینامه‌ها و اعتبار رسمی

پایان هر دوره در یاسان با دریافت گواهینامه همراه است. اما مهم تر از خود مدرک، پشتوانه ای است که پشت آن وجود دارد. مدرک یاسان معتبر و قابل ترجمه است و با پشتوانه همکاری رسمی با وزارت آموزش و پرورش، وزارت ارتباطات و معاونت علمی ریاست جمهوری صادر می شود. مدرک بین المللی دانشگاه لوند سوئد به زبان انگلیسی صادر می شود و برای فراگیران دوره های اسکرچ، اپ اینونتور، پایتون و طراحی وب در دسترس است. این یک مزیت واقعی و قابل اثبات در سطح بین المللی است و برای خانواده هایی که به فکر رزومه تحصیلی بلندمدت فرزندشان هستند، وزن قابل توجهی دارد. یاسان همچنین دارای وضعیت شرکت دانش بنیان است و در بیش از ۱۰۰ مدرسه سرویس آموزشی ارائه می دهد. برای خانواده هایی که تصمیم گیری آن ها بر اساس اعتبار رسمی نهادهاست، همین ترکیب (تاییدیه داخلی، مدرک بین المللی و وضعیت دانش بنیان) چیزی است که کمتر آکادمی مشابهی در ایران می تواند هم زمان ارائه دهد.

بعد از یاسان چه می‌شود؟

فراتر از این مسیر مشخص، مهارت های نرمی که فراگیر در طول سال های حضور در یاسان کسب کرده، در هر رشته و مسیر شغلی که انتخاب کند کاربرد دارد. بسیاری از فارغ التحصیلان مسیر یاسان، حتی اگر در نهایت به سمت رشته های غیرفنی بروند، همچنان از عادت تجزیه مسئله و تفکر گام به گامی که در این سال ها ساخته اند استفاده می کنند. برای نوجوانانی که به طور جدی به آینده شغلی در حوزه فناوری فکر می کنند، مرور مسیرهای پرتقاضای برنامه نویسی می تواند به تصمیم گیری درباره ادامه مسیر بعد از یاسان کمک کند؛ برخی این مسیر را تا مقطع دانشگاه و انتخاب رشته مرتبط با فناوری ادامه می دهند، برخی دیگر فقط از پایه ای که ساخته شده در هر رشته دیگری استفاده می کنند، و هر دو مسیر برای یاسان نتیجه موفق محسوب می شود.

برای خانواده هایی که هنوز در مرحله تصمیم گیری هستند: خواندن همین متن کافی نیست، صحبت مستقیم با تیم آموزشی دقیق تر جواب می دهد. در تماس مشاوره، سن، تجربه قبلی و علاقه فرزندتان بررسی می شود و مسیر پیشنهادی بر همان اساس مشخص می شود، نه یک بسته آماده یکسان برای همه.

تماس با ما

آکادمی یاسان در صفحات اجتماعی