برای آشنایی بیشتر با آکادمی یاسان

آکادمی یاسان یک موسسه آموزش برنامه‌نویسی کودکان نیست. این جمله را عمداً اینجا نوشتیم، چون اکثر والدینی که برای اولین بار با یاسان آشنا می‌شوند دقیقاً همین تصور را دارند و ما می‌خواهیم از همان ابتدا این تصور را اصلاح کنیم. یاسان یک آکادمی تخصصی است که برنامه‌نویسی را به عنوان ابزار استفاده می‌کند تا مهارت‌های نرم و شناختی کودکان را تقویت کند. تفکر انتقادی، حل مسئله، خلاقیت و مهارت‌های اجتماعی چیزهایی هستند که هیچ مدرسه‌ای در ایران به طور جدی آموزش نمی‌دهد. یاسان این خلا را پر می‌کند. سوالی که بیشتر والدین در اولین تماس می‌پرسند این است: «فرزند من که قرار نیست برنامه‌نویس شود، چرا باید کلاس برنامه‌نویسی کودکان برود؟» جواب یاسان ساده است: هدف ساختن برنامه‌نویس نیست، هدف ساختن ذهنی است که مسئله را تجزیه می‌کند، چند راه‌حل را می‌سنجد و از شکست اول نمی‌ترسد. برنامه‌نویسی فقط بهترین بستری است که این تمرین در آن اتفاق می‌افتد، چون بازخورد فوری می‌دهد و درست/غلط بودن راه‌حل را همان لحظه نشان می‌دهد. به همین دلیل یاسان را باید کنار مفهوم آموزش کامپیوتر به کودکان دید، نه کنار آموزشگاه‌های فنی‌حرفه‌ای بزرگسالان.

یاسان از کجا شروع شد؟

داستان یاسان از اوایل دهه ۱۳۸۰ شروع می‌شود، وقتی استاد مهدی فرزانه و همراهانش تدریس علوم کامپیوتر را در بهترین مدارس غیرانتفاعی تهران آغاز کردند. بیش از یک دهه تدریس در مدارس معتبر، مجموعه‌ای از تجربه، روش و بینش آموزشی به وجود آورد که پایه اصلی یاسان شد. در این سال‌ها مشخص شد مشکل اصلی، کمبود منابع آموزشی نیست؛ مشکل این است که اغلب دوره‌های موجود یا خیلی فنی و خشک‌اند، یا خیلی سطحی و سرگرمی‌محور، و هیچ‌کدام روی مهارت فکری پشت کد تمرکز نمی‌کنند. در سال ۱۳۹۷، با راه‌اندازی کلوب کدنویسی، یاسان اولین گام مستقل خود را برداشت و دیگر فقط با مدارس کار نمی‌کرد بلکه مستقیماً با خانواده‌ها ارتباط می‌گرفت. همان سال بازوی سازمانی (یاس‌کلاس برای مدارس) و بازوی مستقیم (آکادمی یاسان برای خانواده‌ها) از هم جدا شدند؛ یاس‌کلاس همچنان از طریق صفحه همکاری با مدارس با آموزشگاه‌ها و مدارس در بیش از یک استان کار می‌کند، در حالی که آکادمی یاسان مستقیماً پاسخگوی خانواده‌هاست. امروز آکادمی یاسان با بیش از ۲۰۰۰ فراگیر فعال، حضور در بیش از ۱۰۰ مدرسه و وضعیت شرکت دانش‌بنیان فعالیت می‌کند. این اعداد نتیجه ۱۰ سال کار مستمر است، نه یک برند تازه‌وارد که یک‌شبه با تبلیغات ساخته شده باشد.

هیئت علمی و موسسان

یکی از ضعیف‌ترین نقاط اکثر موسسات آموزشی این است که نمی‌دانید چه کسی پشت محتوا و روش آموزشی‌شان ایستاده. یاسان در این زمینه شفاف است. علاوه بر هیئت علمی، شبکه‌ای متشکل از بیش از ۱۰۰ مربی متخصص دوره‌های یاسان را تدریس می‌کنند. انتخاب مربیان بر اساس تخصص فنی، تجربه کار با کودک و نوجوان و ارزیابی آموزشی انجام می‌شود؛ صرفاً تسلط فنی روی زبان برنامه‌نویسی کافی نیست، چون مربی باید بتواند همان مفهوم را برای یک کودک ۸ ساله و یک نوجوان ۱۶ ساله در دو سطح کاملاً متفاوت توضیح دهد. هر مربی پیش از ورود به کلاس واقعی، دوره ارزیابی و آموزش داخلی یاسان را می‌گذراند و عملکردش در طول سال به‌صورت مستمر بازبینی می‌شود. سرفصل‌ها و محتوای هر دوره هم توسط همین تیم نوشته می‌شود، نه کپی از یک برنامه درسی آماده خارجی. این یعنی وقتی یک مفهوم جدید مثل هوش مصنوعی مولد به فضای عمومی می‌آید، محتوای یاسان هم به‌روزرسانی می‌شود، نه اینکه فراگیران چند سال با یک سرفصل ثابت پیش بروند. همین رویکرد باعث شده یاسان بتواند خودش را به‌عنوان مرجعی برای آموزش هوش مصنوعی به کودکان در ایران جا بیندازد، حوزه‌ای که تا چند سال پیش اصلاً در برنامه آموزشی کودکان دیده نمی‌شد.

روش آموزشی یاسان: آموزش معکوس

بیشتر کلاس‌های آموزشی یک فرمول ثابت دارند. معلم توضیح می‌دهد، دانش‌آموز گوش می‌دهد، بعد تکلیف می‌دهند. یاسان این ترتیب را معکوس کرده است. در روش آموزش معکوس، فراگیر ابتدا محتوا را به شکل مستقل مطالعه می‌کند. جلسه با مربی برای گوش دادن به توضیحات نیست، برای تمرین عملی، رفع اشکال و کار روی پروژه است. این تفاوت ساده تاثیر بزرگی بر عمق یادگیری می‌گذارد، چون زمان طلایی کلاس صرف چیزی می‌شود که واقعاً به حضور مربی نیاز دارد. این روش با آنچه در تحقیقات درباره یادگیری مبتنی بر بازی گفته می‌شود هم‌راستاست: کودک وقتی بهتر یاد می‌گیرد که خودش درگیر ساختن چیزی باشد، نه وقتی فقط شنونده باشد. کلاس‌های یاسان به شکل آنلاین برگزار می‌شوند. این محدودیت نیست، بلکه با ساختار آموزش معکوس هم‌راستا است. فراگیر در هر زمانی که برایش مناسب است محتوا را مرور می‌کند و جلسه با مربی برای عمق‌بخشی است، نه انتقال اطلاعات. همین ساختار باعث شده یاسان بتواند بدون محدودیت جغرافیایی، فراگیرانی از شهرهای مختلف را زیر یک سقف آموزشی جمع کند.

کلاس آنلاین یعنی چه، در عمل؟

خیلی از والدین وقتی می‌شنوند کلاس آنلاین است، نگران کیفیت تعامل می‌شوند؛ تصور رایج این است که آموزش آنلاین یعنی یک ویدیوی ضبط‌شده که فرزندشان تنها تماشا می‌کند. ساختار یاسان این نیست. هر جلسه به‌صورت زنده و با حضور مربی برگزار می‌شود، گروه‌ها کوچک نگه داشته می‌شوند تا مربی بتواند واقعاً روی کد هر فراگیر نگاه کند، نه فقط توضیح عمومی بدهد. صفحه فراگیر و صفحه مربی هم‌زمان قابل مشاهده است، یعنی وقتی کودک در یک بخش از پروژه گیر می‌کند، مربی همان لحظه کد را می‌بیند و راهنمایی می‌کند؛ دقیقاً همان چیزی که در کلاس حضوری، کنار میز فراگیر اتفاق می‌افتد. بین جلسات، فراگیر تمرین و محتوای مرحله بعد را در پنل شخصی خودش دارد و می‌تواند با سرعت خودش جلو برود. مربی پیشرفت هر فراگیر را دنبال می‌کند و اگر کسی در یک مرحله عقب بماند، جلسه بعدی روی همان نقطه متمرکز می‌شود، نه اینکه به‌زور به مرحله بعد هل داده شود. این یعنی دو فراگیر هم‌سطح ممکن است سرعت پیشرفت متفاوتی داشته باشند و این کاملاً طبیعی است.

دوره‌های آکادمی یاسان

مسیر آموزشی یاسان از دو مرحله اصلی تشکیل شده است. مرحله اول دوره‌های عمومی، پایه تفکر رایانشی و منطق برنامه‌نویسی را می‌سازد. مرحله دوم دوره‌های کاربردی برای ورود واقعی به دنیای فناوری طراحی شده‌اند. این ترتیب تصادفی نیست؛ رفتن مستقیم به سراغ یک زبان متنی مثل پایتون بدون گذراندن پایه بلاک‌کدینگ، معمولاً باعث سردرگمی و افت انگیزه کودک می‌شود. مرحله اول، دوره‌های عمومی، برای کودکان ۸ تا ۱۱ ساله طراحی شده‌اند و پنج سطح متوالی دارند. اسکرچ جونیور برای کودکان ۸ تا ۹ سال طراحی شده و با ابزار ScratchJr ساخته MIT کار می‌کند. بلاک‌کدینگ بصری، انیمیشن و داستان‌های تعاملی اولین آشنایی فراگیر با منطق برنامه‌نویسی را شکل می‌دهند. تفاوت این سطح با سطح بعدی، یعنی اسکرچ معمولی، در مقاله تفاوت اسکرچ و اسکرچ جونیور به‌طور کامل توضیح داده شده و می‌تواند به انتخاب سن مناسب برای شروع کمک کند. دوره تیمیو برای کودکان ۸ تا ۱۱ سال است و از ربات Thymio استفاده می‌کند. این دوره پل بین بلاک‌کدینگ و دنیای واقعی است. فراگیر ربات را کنترل می‌کند، با سنسورها کار می‌کند و نتیجه را بلافاصله می‌بیند؛ همین لمس فیزیکی نتیجه، برای بسیاری از کودکان انگیزه‌بخش‌تر از یک صفحه نمایش تنهاست. اسکرچ برای کودکان ۱۰ تا ۱۲ سال طراحی شده و با Scratch ساخته MIT کار می‌کند. ساخت بازی، انیمیشن پیشرفته، منطق شرطی و حلقه و اصول کامل برنامه‌نویسی در قالب پروژه آموزش داده می‌شود. اگر فرزندتان می‌خواهد پیش از ثبت‌نام محیط را امتحان کند، راهنمای دانلود و نصب اسکرچ مرحله‌به‌مرحله توضیح داده که چطور نرم‌افزار را روی کامپیوتر یا موبایل بالا بیاورد. برای درک بهتر اینکه این ابزار دقیقاً چیست و چرا این‌قدر در آموزش کودکان جا افتاده، مقاله اسکرچ چیست و چه کاربردی دارد نقطه شروع خوبی است، و نمونه‌های عملی هم در پروژه‌های اسکرچ قابل مشاهده‌اند. اپ اینونتور برای کودکان ۱۰ تا ۱۳ سال است و با App Inventor ساخته MIT کار می‌کند. فراگیر اپلیکیشن موبایل واقعی می‌سازد، با رابط کاربری کار می‌کند و به منطق پیچیده‌تر منتقل می‌شود. این دوره معمولاً برای نوجوانانی که از بلاک‌کدینگ خسته شده‌اند اما هنوز آماده کدنویسی کامل متنی نیستند، حلقه واسط خوبی است. مرحله دوم، دوره‌های کاربردی، پس از تسلط به دوره‌های عمومی در دسترس فراگیران قرار می‌گیرد. شش مسیر تخصصی برای نوجوانان ۱۲ سال به بالا طراحی شده‌اند و آمادگی برای دنیای واقعی فناوری را هدف می‌گیرند. پایتون برای نوجوانان ۱۲ سال به بالا است و با زبان Python کار می‌کند. برنامه‌نویسی متنی، الگوریتم و ساختار داده آموزش داده می‌شود. این دوره پایه مشترک همه مسیرهای پیشرفته است. پیش از شروع، خواندن پیش‌نیازهای دوره پایتون کمک می‌کند بفهمید فرزندتان از نظر سنی و مهارتی آماده این گذار هست یا هنوز باید در مرحله بلاک‌کدینگ بماند، و نمونه‌های واقعی کار دانش‌آموزان را می‌توانید در پروژه‌های پایتون ببینید. طراحی وب برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا است و با HTML، CSS و JavaScript کار می‌کند. فراگیر وب‌سایت واقعی از صفر می‌سازد و پروژه‌ای دارد که می‌تواند به دیگران نشان دهد؛ برای بسیاری از نوجوانان، همین قابل‌نمایش بودن نتیجه، عامل اصلی افزایش انگیزه در طول دوره است. بازی‌سازی برای نوجوانان ۱۲ سال به بالا است و با Pygame و Unity کار می‌کند. موتور بازی، برنامه‌نویسی شی‌گرا و گرافیک در قالب ۱۵ پروژه آموزشی تدریس می‌شود. این مسیر معمولاً بیشترین استقبال را از نوجوانانی می‌گیرد که از قبل با بازی‌های رایانه‌ای درگیر بوده‌اند و حالا کنجکاوند بدانند پشت صحنه یک بازی چطور ساخته می‌شود. اینترنت اشیا برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا است و با Arduino و سنسورها کار می‌کند. ساخت دستگاه‌های هوشمند و ترکیب نرم‌افزار با سخت‌افزار هدف این مسیر است. هوش مصنوعی برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا است و با Python و کتابخانه‌های یادگیری ماشین کار می‌کند. تحلیل داده، یادگیری ماشین و ساخت سیستم‌های هوشمند در این مسیر آموزش داده می‌شود. با توجه به سرعت رشد این حوزه، این یکی از دوره‌هایی است که بیشترین سوال را از خانواده‌ها دریافت می‌کند و معمولاً پرسش اصلی این است که فرزندشان از چه سنی و با چه پیش‌زمینه‌ای می‌تواند شروع کند. شبکه و امنیت هم برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا طراحی شده است. مبانی شبکه، امنیت سایبری و مفاهیم حفاظت از داده در این مسیر پوشش داده می‌شوند؛ در دنیایی که بیشتر تعاملات نوجوانان آنلاین اتفاق می‌افتد، درک درست از خطرات و نحوه محافظت از داده شخصی به‌اندازه خود مهارت برنامه‌نویسی اهمیت دارد. مدت زمان تقریبی مسیر آموزشی به این صورت است. اگر فراگیر از دوره پیش‌کد شروع کند حدود ۵ سال، از دوره اسکرچ حدود ۴ سال و از دوره پایتون حدود ۳ سال زمان نیاز است. این عدد یک تخمین واقع‌بینانه بر اساس سرعت متوسط پیشرفت است، نه وعده تضمینی، چون هر فراگیر با سرعت متفاوتی جلو می‌رود.

یاسان برای چه خانواده‌هایی مناسب است؟

پاسخ کوتاه: خانواده‌هایی که به دنبال یک فعالیت فوق‌برنامه‌ی فکری هستند، نه صرفاً سرگرم‌کننده. اگر هدف فقط دور نگه‌داشتن فرزند از صفحه نمایش برای چند ساعت است، یاسان انتخاب درستی نیست؛ چون همین چند ساعت هم صرف فکر کردن و تلاش می‌شود، نه صرفاً تماشا. اما اگر هدف این است که فرزندتان یاد بگیرد چطور یک مسئله بزرگ را به تکه‌های کوچک‌تر بشکند، چند راه‌حل را امتحان کند و از جواب اشتباه اول نترسد، این دقیقاً همان چیزی است که در مسیرهای مختلف برنامه‌نویسی و در کنار مربی تمرین می‌شود. بسیاری از خانواده‌ها یاسان را در کنار مدرسه فرزندشان انتخاب می‌کنند، نه به‌جای آن؛ کلاس‌های آنلاین و ساختار انعطاف‌پذیر برنامه هفتگی همین امکان را می‌دهد. برای مدارسی که مایل‌اند این مسیر را به‌صورت گروهی و در قالب برنامه درسی یا فوق‌برنامه به دانش‌آموزان خود ارائه دهند، صفحه همکاری با مدارس جزئیات همکاری نهادی را توضیح می‌دهد؛ این یک مسیر جدا از ثبت‌نام خانوادگی است و مخاطبش مدیران و معلمان مدرسه هستند، نه مستقیماً والدین. سه سوالی که بیشتر از بقیه در مشاوره‌های اولیه تکرار می‌شود، این‌هاست: فرزندم هیچ تجربه قبلی‌ای در برنامه‌نویسی ندارد، عقب نمی‌افتد؟ نه. مسیر یاسان دقیقاً برای شروع از صفر طراحی شده؛ اسکرچ جونیور و اسکرچ هیچ پیش‌نیازی جز کنجکاوی نمی‌خواهند و بخش عمده فراگیران یاسان همین‌طور شروع کرده‌اند. کلاس‌ها گروهی است یا خصوصی؟ گروه‌های یاسان کوچک نگه داشته می‌شوند تا مربی بتواند به‌صورت جداگانه روی کد هر فراگیر نظارت کند؛ این با کلاس‌های شلوغ آموزشگاهی که مربی فقط توضیح عمومی می‌دهد فرق دارد. اگر فرزندم در یک درس عقب بماند چه می‌شود؟ چون ساختار آموزش معکوس است و پیشرفت هر فراگیر جداگانه دنبال می‌شود، عقب‌ماندن یک فراگیر در یک مرحله به معنای متوقف شدن کل گروه نیست؛ جلسه بعدی روی همان نقطه ضعف تمرکز می‌کند تا فراگیر آماده مرحله بعد شود.

برنامه‌نویسی ابزار است، نه هدف

این جمله قلب تپنده فلسفه آموزشی یاسان است. وقتی فراگیر روی یک پروژه اسکرچ کار می‌کند، فقط بلاک‌ها را جابجا نمی‌کند. با یک مسئله روبرو می‌شود، راه‌حل می‌خواهد، به مشکل می‌خورد، دوباره امتحان می‌کند. این چرخه چیزی است که حل مسئله را آموزش می‌دهد، نه کتاب. سه محور اصلی آموزش در یاسان عبارتند از مهارت‌های شناختی شامل حل مسئله، تفکر انتقادی، توجه و ادراک؛ مهارت‌های برنامه‌نویسی شامل منطق، متغیر، توابع و ساختارها؛ و تفکر الگوریتمی شامل تحلیل مسئله، اولویت‌بندی و شناخت الگوها. این سه محور در تمام دوره‌ها، از اسکرچ جونیور تا هوش مصنوعی، با شدت‌های متفاوت تکرار می‌شوند؛ آنچه بین سطوح فرق می‌کند پیچیدگی ابزار است، نه اصل هدف آموزشی.

گواهینامه‌ها و اعتبار رسمی

پایان هر دوره در یاسان با دریافت گواهینامه همراه است. اما مهم‌تر از خود مدرک، پشتوانه‌ای است که پشت آن وجود دارد. مدرک یاسان معتبر و قابل ترجمه است و با پشتوانه همکاری رسمی با وزارت آموزش و پرورش، وزارت ارتباطات و معاونت علمی ریاست جمهوری صادر می‌شود. مدرک بین‌المللی دانشگاه لوند سوئد به زبان انگلیسی صادر می‌شود و برای فراگیران دوره‌های اسکرچ، اپ اینونتور، پایتون و طراحی وب در دسترس است. این یک مزیت واقعی و قابل اثبات در سطح بین‌المللی است و برای خانواده‌هایی که به فکر رزومه تحصیلی بلندمدت فرزندشان هستند، وزن قابل توجهی دارد. یاسان همچنین دارای وضعیت شرکت دانش‌بنیان است و در بیش از ۱۰۰ مدرسه سرویس آموزشی ارائه می‌دهد. برای خانواده‌هایی که تصمیم‌گیری آن‌ها بر اساس اعتبار رسمی نهادهاست، همین ترکیب (تاییدیه داخلی + مدرک بین‌المللی + وضعیت دانش‌بنیان) چیزی است که کمتر آکادمی مشابهی در ایران می‌تواند هم‌زمان ارائه دهد.

بعد از یاسان چه می‌شود؟

فراتر از این مسیر مشخص، مهارت‌های نرمی که فراگیر در طول سال‌های حضور در یاسان کسب کرده، در هر رشته و مسیر شغلی که انتخاب کند کاربرد دارد. بسیاری از فارغ‌التحصیلان مسیر یاسان، حتی اگر در نهایت به سمت رشته‌های غیرفنی بروند، همچنان از عادت تجزیه مسئله و تفکر گام‌به‌گامی که در این سال‌ها ساخته‌اند استفاده می‌کنند. برای نوجوانانی که به‌طور جدی به آینده شغلی در حوزه فناوری فکر می‌کنند، مرور مسیرهای پرتقاضای برنامه‌نویسی می‌تواند به تصمیم‌گیری درباره ادامه مسیر بعد از یاسان کمک کند؛ برخی این مسیر را تا مقطع دانشگاه و انتخاب رشته مرتبط با فناوری ادامه می‌دهند، برخی دیگر فقط از پایه‌ای که ساخته شده در هر رشته دیگری استفاده می‌کنند، و هر دو مسیر برای یاسان نتیجه موفق محسوب می‌شود. نکته آخر برای خانواده‌هایی که هنوز در مرحله تصمیم‌گیری هستند: بهترین راه برای فهمیدن اینکه یاسان برای فرزندتان مناسب است یا نه، خواندن همین متن نیست، صحبت مستقیم با تیم آموزشی است. در تماس مشاوره، سن، تجربه قبلی و علاقه فرزندتان بررسی می‌شود و مسیر پیشنهادی بر همان اساس مشخص می‌شود، نه یک بسته آماده یکسان برای همه.

تماس با ما

آکادمی یاسان در صفحات اجتماعی