برنامه نویسی کودکان با گوشی از چه سنی مناسب است؟ با بهترین اپلیکیشن های اندروید و آیفون آشنا شوید و روش آموزش کدنویسی و ساخت بازی با موبایل را یاد بگیرید.
تا چند سال پیش، وقتی صحبت از آموزش برنامه نویسی به کودکان می شد، اولین چیزی که به ذهن می رسید یک کامپیوتر یا لپ تاپ بود. اما حالا بچه ها می توانند با همان گوشی که در خانه دارند، اولین تجربه های کدنویسی را پشت سر بگذارند.
برنامه نویسی کودکان با گوشی برای شروع یادگیری کاملا امکان پذیر است. حتی بعضی از اپلیکیشن ها طوری طراحی شده اند که کودک بدون دانستن زبان انگلیسی یا نوشتن یک خط کد، بتواند شخصیت های کارتونی را حرکت دهد، داستان بسازد یا یک بازی ساده طراحی کند.
البته قرار نیست هر برنامه ای که اسم آموزش کدنویسی دارد، برای فرزند شما مناسب باشد. بعضی برنامه ها مخصوص کودکان خردسال هستند، بعضی برای نوجوانان طراحی شده اند و تعدادی هم روی گوشی امکانات محدودی دارند.
در این مقاله سراغ برنامه هایی می رویم که می توانید برای آموزش برنامه نویسی با موبایل بررسی کنید. تفاوت نسخه های اندروید و آیفون را توضیح می دهیم، یک بازی ساده می سازیم و مشخص می کنیم چه زمانی گوشی برای یادگیری کافی است و چه زمانی کودک به کامپیوتر نیاز پیدا می کند.
آیا واقعا می شود با گوشی برنامه نویسی یاد گرفت؟
بله. برای یاد گرفتن مفاهیم اولیه برنامه نویسی، داشتن کامپیوتر ضروری نیست. کودکی که تازه می خواهد برنامه نویسی را شروع کند، قبل از هر چیز باید بفهمد چطور می توان با چند دستور مشخص، کاری را به کامپیوتر سپرد. مثلا به یک شخصیت کارتونی بگوید حرکت کند، بپرد یا وقتی به مانعی رسید، مسیرش را تغییر دهد. برای یادگیری این مفاهیم، نیازی نیست کودک از همان ابتدا کدهای پیچیده بنویسد.
در اپلیکیشن هایی مثل ScratchJr و OctoStudio، دستورهای برنامه نویسی به شکل بلوک های رنگی نمایش داده می شوند. کودک این بلوک ها را کنار هم می گذارد و نتیجه را همان لحظه روی صفحه می بیند. مثلا می تواند یک گربه را انتخاب کند و با چند بلوک مشخص کند که وقتی روی آن ضربه می زند، حرکت کند و صدایی پخش شود.
شاید این فعالیت در نگاه اول فقط یک بازی ساده به نظر برسد، اما کودک در همین تمرین با ترتیب دستورها و ارتباط میان کاری که انجام می دهد و نتیجه آن آشنا می شود.
کودکان با گوشی چه چیزهایی می توانند بسازند؟
بسته به سن کودک و اپلیکیشنی که انتخاب می کنید، فعالیت های مختلفی در دسترس است:
- ساخت انیمیشن با شخصیت های کارتونی
- طراحی داستان های تعاملی
- ساخت بازی های ساده با چند شخصیت
- برنامه ریزی حرکت شخصیت ها
- اضافه کردن صدا و تصویر به پروژه
- حل معماهای منطقی با دستورهای برنامه نویسی
- تمرین مفاهیمی مثل تکرار، شرط و الگوریتم
برای شروع، همین فعالیت ها کافی هستند. قرار نیست کودک در اولین هفته یک بازی حرفه ای بسازد.
برنامه نویسی با موبایل برای چه سنی مناسب است؟
یکی از اشتباهات رایج این است که والدین صرفا بر اساس اسم یا محبوبیت یک اپلیکیشن، آن را برای فرزندشان انتخاب می کنند. در حالی که برنامه مناسب یک کودک شش ساله با برنامه ای که یک نوجوان سیزده ساله از آن لذت می برد، تفاوت زیادی دارد.
کودکی که هنوز خواندن و نوشتن را کامل یاد نگرفته، به محیطی نیاز دارد که بیشتر با تصویر و حرکت کار کند. اما نوجوانی که قبلا با اسکرچ پروژه ساخته، احتمالا از یک برنامه خیلی ساده زود خسته می شود.
جدول زیر کمک می کند انتخاب اولیه راحت تر باشد.
| سن کودک | روش پیشنهادی | اپلیکیشن مناسب |
| ۵ تا ۷ سال | بازی و کدنویسی تصویری | ScratchJr و codeSpark |
| ۸ تا ۱۰ سال | ساخت داستان و بازی | OctoStudio و Tynker |
| ۱۱ تا ۱۳ سال | پروژه های تعاملی و تمرین منطق | OctoStudio و Tynker |
| ۱۴ تا ۱۶ سال | آشنایی با کدنویسی متنی | Mimo و ابزارهای پایتون |
این گروه بندی یک پیشنهاد آموزشی است. اگر فرزندتان قبلا برنامه نویسی یاد گرفته، بهتر است سطح فعلی او را هم در نظر بگیرید.
معرفی ۷ برنامه برای آموزش برنامه نویسی کودکان با گوشی
اپلیکیشن های زیادی برای آموزش کدنویسی ساخته شده اند، اما همه آنها برای استفاده روی موبایل مناسب نیستند. بعضی برنامه ها بیشتر روی تبلت کاربرد دارند، بعضی برای تمرین مفاهیم اولیه ساخته شده اند و برخی امکان نوشتن کد واقعی را فراهم می کنند.
در ادامه هفت ابزار را بررسی می کنیم تا بتوانید بر اساس سن فرزندتان و دستگاهی که در اختیار دارید، انتخاب کنید.
۱. ScratchJr؛ شروع برنامه نویسی برای کودکان کم سن
اگر فرزندتان هنوز تجربه برنامه نویسی ندارد و به شخصیت های کارتونی علاقه مند است، ScratchJr یکی از اولین برنامه هایی است که ارزش بررسی دارد.
در این اپلیکیشن، کودک با کنار هم گذاشتن بلوک های تصویری می تواند یک داستان کوتاه بسازد. مثلا دو شخصیت را وارد صحنه کند، برای هر کدام حرکتی مشخص کند و در پایان صدایی پخش کند. محیط ScratchJr برای کودکان کم سن طراحی شده و وابستگی زیادی به خواندن متن ندارد.
چه چیزی در ScratchJr جذاب است؟
کودک خیلی زود نتیجه کارش را می بیند. لازم نیست ابتدا چند جلسه آموزش نظری بگذراند تا بتواند چیزی بسازد.
البته ScratchJr امکانات محدودی دارد و برای پروژه های پیچیده مناسب نیست. اگر کودک بعد از مدتی بخواهد بازی های چندمرحله ای بسازد، باید به سراغ ابزار پیشرفته تری برود.
- سن پیشنهادی: حدود ۵ تا ۷ سال
- کاربرد: ساخت داستان و انیمیشن
- هزینه: رایگان
- وب سایت رسمی: ScratchJr
۲. OctoStudio؛ ساخت بازی و انیمیشن با خود گوشی
اگر قرار باشد از میان برنامه های این مقاله فقط یکی را برای ساخت پروژه با موبایل پیشنهاد کنم، OctoStudio انتخاب من است.
این اپلیکیشن توسط گروه Lifelong Kindergarten در MIT Media Lab توسعه پیدا کرده و از ابتدا برای استفاده روی گوشی و تبلت طراحی شده است. در OctoStudio کودک می تواند از عکس های خودش، صداهای ضبط شده و امکانات گوشی برای ساخت پروژه استفاده کند. مثلا از عروسک مورد علاقه اش عکس بگیرد، آن را به شخصیت بازی تبدیل کند و مشخص کند که با لمس صفحه چه اتفاقی بیفتد. حتی می تواند از حسگرهای گوشی در بعضی پروژه ها استفاده کند. این ویژگی باعث می شود فعالیت ها از جابه جا کردن چند شخصیت روی صفحه فراتر بروند.
OctoStudio برای کودکانی مناسب است که دوست دارند ایده های خودشان را اجرا کنند.
- سن پیشنهادی: حدود ۷ سال به بالا
- کاربرد: ساخت بازی، داستان و انیمیشن
- هزینه: رایگان
- وب سایت رسمی: OctoStudio
۳. codeSpark Academy؛ یادگیری برنامه نویسی با بازی
بعضی کودکان از همان ابتدا علاقه ای به ساخت پروژه ندارند. ترجیح می دهند یک بازی انجام دهند و در جریان آن چیزهای جدید یاد بگیرند.
codeSpark Academy برای این گروه انتخاب مناسبی است. در این برنامه، کودک با شخصیت های کارتونی و معماهای مختلف روبه رو می شود. برای عبور از هر مرحله باید ترتیب درستی از دستورها را انتخاب کند. مثلا شخصیتی باید به مقصد برسد و کودک باید مشخص کند چند قدم حرکت کند و کجا مسیرش را تغییر دهد.
این فعالیت ها به آشنایی با الگوریتم و حل مسئله کمک می کنند. مزیت codeSpark این است که کودک می تواند بدون نیاز زیاد به خواندن متن، فعالیت ها را دنبال کند. البته دسترسی به تمام امکانات برنامه ممکن است به اشتراک نیاز داشته باشد.
- سن پیشنهادی: حدود ۵ تا ۹ سال
- کاربرد: معماهای برنامه نویسی و تفکر منطقی
- هزینه: دارای امکانات اشتراکی
- وب سایت رسمی: codeSpark
۴. Tynker؛ برای کودکانی که می خواهند بیشتر یاد بگیرند
Tynker مجموعه ای از فعالیت ها و دوره های آموزش برنامه نویسی برای کودکان دارد.
بعضی فعالیت های آن با بلوک های تصویری انجام می شوند و بعضی دیگر کودک را با مفاهیم پیشرفته تر آشنا می کنند. این برنامه برای کودکانی مناسب است که تجربه اولیه کدنویسی دارند و می خواهند تمرین های متنوع تری انجام دهند. با این حال، پیش از انتخاب Tynker باید بررسی کنید کدام بخش از امکانات آن روی دستگاه فرزندتان قابل استفاده است. همه قابلیت های نسخه وب و نسخه های موبایل یکسان نیستند.
- گروه مخاطب: کودکان دبستانی و نوجوانان
- کاربرد: آموزش مرحله ای برنامه نویسی
- هزینه: بخشی از امکانات اشتراکی است
- وب سایت رسمی: Tynker
۵. Mimo؛ تمرین کدنویسی واقعی برای نوجوانان
تا اینجا بیشتر درباره برنامه هایی صحبت کردیم که کودک در آنها بلوک های رنگی را جابه جا می کند.
Mimo کمی متفاوت است. در این اپلیکیشن، کاربر می تواند با مفاهیم زبان های برنامه نویسی مانند پایتون و مباحث طراحی وب آشنا شود. درس ها معمولا کوتاه هستند و همراه با تمرین ارائه می شوند. نوجوان می تواند یک مفهوم را یاد بگیرد و بعد با نوشتن یا کامل کردن کد، آن را تمرین کند. اما Mimo را برای کودکی که تازه می خواهد برنامه نویسی را شروع کند، پیشنهاد نمی کنم؛ به خصوص اگر هنوز خواندن متن انگلیسی برایش دشوار است. این ابزار بیشتر برای نوجوانانی مناسب است که به کدنویسی متنی علاقه دارند.
- گروه مخاطب: نوجوانان
- کاربرد: آموزش کدنویسی متنی
- هزینه: دارای محتوای رایگان و امکانات اشتراکی
- وب سایت رسمی: Mimo
۶. Code.org؛ تمرین برنامه نویسی در مرورگر
Code.org یکی از منابع شناخته شده آموزش علوم کامپیوتر است. در این وب سایت، فعالیت های مختلفی برای آشنایی کودکان با برنامه نویسی وجود دارد. بعضی از آنها به شکل بازی و معما طراحی شده اند. کودک باید با انتخاب دستورهای مناسب، شخصیت بازی را به مقصد برساند یا مسئله ای را حل کند.
نکته ای که باید بدانید این است که Code.org یک اپلیکیشن اختصاصی برای تمام این فعالیت ها روی گوشی نیست. بعضی درس ها در مرورگر موبایل قابل استفاده هستند، اما تعدادی از فعالیت ها با کامپیوتر یا تبلت بهتر اجرا می شوند. اگر می خواهید از Code.org روی گوشی استفاده کنید، ابتدا سازگاری همان فعالیت آموزشی را بررسی کنید.
- گروه مخاطب: سنین مختلف
- کاربرد: تمرین الگوریتم و مفاهیم برنامه نویسی
- هزینه: بسیاری از منابع آموزشی رایگان هستند
- وب سایت رسمی: Code.org
۷. Kodable؛ تمرین تفکر الگوریتمی با معما
Kodable بیشتر روی یادگیری مفاهیم اولیه برنامه نویسی از طریق بازی تمرکز دارد. در فعالیت های آن، کودک باید با انتخاب مسیر و ترتیب دستورها، مسئله های مختلف را حل کند. این روش برای کودکانی که به بازی های فکری علاقه دارند، جذاب است. با این حال، پیش از انتخاب Kodable باید بررسی کنید نسخه مورد نظر برای گوشی یا تبلت شما در دسترس است یا خیر.
- گروه مخاطب: کودکان دبستانی
- کاربرد: تفکر الگوریتمی و حل مسئله
- وب سایت رسمی: Kodable
مقایسه سریع اپلیکیشن های برنامه نویسی کودکان
اگر فرصت ندارید همه توضیحات را بخوانید، این جدول انتخاب را راحت تر می کند.
| اپلیکیشن | کاربرد اصلی | پیشنهاد برای |
| ScratchJr | ساخت داستان و انیمیشن | کودکان کم سن |
| OctoStudio | ساخت بازی و پروژه | کودکان خلاق و علاقه مند به بازی سازی |
| codeSpark | یادگیری با معما | کودکان مبتدی |
| Tynker | آموزش مرحله ای | کودکان دارای تجربه اولیه |
| Mimo | نوشتن کد واقعی | نوجوانان |
| Code.org | تمرین مفاهیم برنامه نویسی | سنین مختلف |
| Kodable | حل مسئله و الگوریتم | کودکان دبستانی |
پیشنهاد من: اگر هدف شما این است که فرزندتان با گوشی اولین بازی خودش را بسازد، از OctoStudio شروع کنید. برای کودکان کم سن تر، ScratchJr انتخاب ساده تری است.
آموزش برنامه نویسی کودکان با گوشی اندروید
اگر گوشی اندرویدی دارید، برای شروع به تجهیزات خاصی نیاز نیست. کافی است یک اپلیکیشن متناسب با سن کودک انتخاب کنید. البته بهتر است پیش از نصب، چند موضوع را بررسی کنید. اول از همه ببینید برنامه با نسخه اندروید گوشی سازگار است یا نه. بعضی اپلیکیشن ها روی دستگاه های قدیمی به درستی اجرا نمی شوند. بعد سراغ امکانات برنامه بروید. برای کودکی که تازه شروع کرده، محیط ساده و تصویری معمولا انتخاب مناسب تری است.
از کجا شروع کنیم؟
برای شروع می توانید این مسیر را دنبال کنید:
- یکی از برنامه های ScratchJr یا OctoStudio را انتخاب کنید.
- اپلیکیشن را از منبع رسمی نصب کنید.
- همراه کودک یک پروژه ساده باز کنید.
- اجازه دهید شخصیت ها و رنگ ها را خودش انتخاب کند.
- یک دستور حرکت به پروژه اضافه کنید.
- پروژه را اجرا کنید و نتیجه را ببینید.
بهتر است جلسه اول را با آموزش تعداد زیادی دستور پر نکنید.
اگر کودک بتواند در پایان جلسه یک شخصیت را حرکت دهد و توضیح دهد چطور این کار را انجام داده، شروع خوبی داشته است.
آموزش برنامه نویسی کودکان با آیفون
آیفون هم می تواند برای یادگیری برنامه نویسی استفاده شود. اپلیکیشن هایی مانند OctoStudio و ScratchJr برای دستگاه های سازگار اپل در دسترس هستند.
روش یادگیری تفاوت زیادی با اندروید ندارد. کودک همچنان با بلوک های تصویری کار می کند و می تواند پروژه های ساده بسازد.تفاوت اصلی بیشتر به سازگاری اپلیکیشن ها با مدل گوشی و نسخه سیستم عامل مربوط می شود.
اگر در خانه آیپد دارید، پیشنهاد می کنم برای فعالیت های برنامه نویسی بلوکی از آن استفاده کنید. صفحه بزرگ تر باعث می شود کودک راحت تر بلوک ها را جابه جا کند و فضای بیشتری برای دیدن پروژه داشته باشد.البته این به معنی نامناسب بودن آیفون نیست. برای شروع، همان گوشی سازگار هم کافی است.
آموزش ساخت بازی با گوشی برای کودکان؛ اولین پروژه عملی
یکی از بهترین راه ها برای علاقه مند کردن کودک به برنامه نویسی این است که اجازه دهید چیزی بسازد که بتواند با آن بازی کند. برای این تمرین سراغ OctoStudio می رویم. قرار است یک بازی ساده با دو شخصیت بسازیم: یک گربه و یک ستاره. هدف این است که گربه با لمس صفحه حرکت کند و به ستاره برسد.
مرحله اول: شخصیت های بازی را انتخاب کنید
برنامه OctoStudio را باز کنید و یک پروژه جدید بسازید. یک گربه به عنوان شخصیت اصلی انتخاب کنید. سپس یک ستاره به پروژه اضافه کنید. بهتر است انتخاب رنگ، اندازه و پس زمینه را به کودک بسپارید.
مرحله دوم: گربه را حرکت دهید
حالا باید مشخص کنیم وقتی کودک روی گربه ضربه می زند، چه اتفاقی بیفتد. برای این کار از بلوک مربوط به لمس شخصیت استفاده کنید و بعد دستور حرکت را قرار دهید. منطق برنامه به این شکل است: وقتی گربه لمس شد، ۲۰ واحد حرکت کند. با اجرای این دستور، کودک می بیند که لمس شخصیت باعث حرکت آن می شود.
مرحله سوم: به بازی صدا اضافه کنید
حالا می خواهیم بازی کمی جذاب تر شود. یک دستور پخش صدا به برنامه اضافه کنید تا هنگام حرکت گربه، صدایی هم شنیده شود. در این مرحله، کودک یاد می گیرد چند دستور می توانند پشت سر هم اجرا شوند.
مرحله چهارم: بازی را کامل کنید
اگر کودک با محیط برنامه راحت شده، می توانید هدف تازه ای به پروژه اضافه کنید. مثلا وقتی گربه به ستاره رسید، یک پیام موفقیت نمایش داده شود. برای اجرای این ایده باید از امکانات مربوط به موقعیت یا برخورد شخصیت ها در محیط انتخابی استفاده کنید. لازم نیست تمام این مراحل در یک جلسه انجام شوند. اگر کودک به زمان بیشتری نیاز دارد، پروژه را در چند جلسه کامل کنید.
مرحله پنجم: از کودک بخواهید بازی را تغییر دهد
این قسمت از خود ساخت بازی مهم تر است.
به جای اینکه پروژه را تمام شده بدانید، چند سوال بپرسید:
- اگر گربه سریع تر حرکت کند چه می شود؟
- می توانی صدای دیگری برای بازی انتخاب کنی؟
- چطور می شود بازی را سخت تر کرد؟
- اگر یک شخصیت جدید اضافه کنیم، چه اتفاقی می افتد؟
اجازه دهید کودک ایده هایش را امتحان کند. حتی اگر نتیجه مطابق انتظارش نبود، فرصت بدهید دلیل آن را پیدا کند.
آموزش اسکرچ با گوشی؛ Scratch و ScratchJr چه تفاوتی دارند؟
خیلی از والدین وقتی درباره آموزش برنامه نویسی کودکان جستجو می کنند، با نام اسکرچ روبه رو می شوند.
اما باید بدانید Scratch و ScratchJr یک برنامه نیستند.
اسکرچ جونیور چیست؟
ScratchJr نسخه ساده تری از محیط های برنامه نویسی بلوکی است که برای کودکان کم سن طراحی شده است. در این برنامه، کودک با بلوک های تصویری کار می کند و می تواند داستان یا انیمیشن بسازد. به دلیل سادگی محیط، کودکان برای شروع نیاز زیادی به خواندن دستورهای متنی ندارند.
اسکرچ اصلی چه تفاوتی دارد؟
Scratch امکانات بیشتری برای ساخت بازی و پروژه های تعاملی دارد.
کودک می تواند در آن از متغیرها، شرط ها، حلقه های تکرار و دستورهای متنوع استفاده کند.
اما ویرایشگر اصلی Scratch بیشتر برای کامپیوتر طراحی شده است.
ممکن است بعضی پروژه ها در مرورگر گوشی قابل مشاهده باشند، ولی ساخت و ویرایش پروژه روی صفحه کوچک تجربه راحتی نیست.
اگر فرزندتان ScratchJr را یاد گرفته و حالا به ساخت بازی های پیچیده تر علاقه دارد، ادامه یادگیری با اسکرچ اصلی روی کامپیوتر انتخاب مناسبی است.
برای شناخت امکانات این محیط، می توانید مقاله اسکرچ چیست را بخوانید.
آموزش پایتون با گوشی برای کودکان
تا اینجا بیشتر درباره برنامه نویسی تصویری صحبت کردیم. اما اگر فرزندتان بخواهد پایتون یاد بگیرد چه؟ پایتون هم با گوشی قابل یادگیری است، ولی شرایط کمی متفاوت می شود. در برنامه نویسی تصویری، کودک بلوک ها را کنار هم قرار می دهد. در پایتون باید دستورها را تایپ کند و با ساختار کد آشنا باشد. برای همین، پیشنهاد می کنم کودکانی که تازه شروع کرده اند ابتدا با مفاهیم پایه برنامه نویسی آشنا شوند و بعد سراغ زبان های متنی بروند.
یک تمرین ساده پایتون
فرض کنید می خواهیم برنامه ای بنویسیم که نام کاربر را بپرسد و به او سلام کند.
کد آن به این شکل است:
name = input(“What is your name? “)
print(“Hello, ” + name)
وقتی برنامه اجرا شود، از کاربر نامش را می پرسد. بعد همان نام را در پیام خوشامدگویی نمایش می دهد. نوجوان در همین تمرین کوتاه با دریافت ورودی، متغیر و نمایش خروجی آشنا می شود. حالا می تواند برنامه را تغییر دهد تا رنگ مورد علاقه کاربر را هم بپرسد.
آیا گوشی برای یادگیری پایتون کافی است؟
برای تمرین های کوتاه بله. اپلیکیشن هایی مانند Mimo و بعضی محیط های اجرای پایتون امکان تمرین با گوشی را فراهم می کنند. اما وقتی تعداد خط های کد بیشتر شود، تایپ کردن و پیدا کردن خطاها روی موبایل دشوارتر خواهد شد. اگر فرزندتان تصمیم دارد پایتون را جدی تر دنبال کند، بهتر است به تدریج کار با کامپیوتر را هم یاد بگیرد.
برنامه نویسی بدون کامپیوتر برای کودکان چه مزایا و محدودیت هایی دارد؟
بزرگ ترین مزیت یادگیری با موبایل این است که کودک می تواند بدون تهیه تجهیزات جدید، برنامه نویسی را تجربه کند. گوشی برای انجام تمرین های کوتاه و ساخت پروژه های کوچک کاربردی است. کودک می تواند در زمان های مشخص، برنامه را باز کند و فعالیتی انجام دهد. کار با صفحه لمسی هم برای بعضی کودکان ساده تر از استفاده از ماوس و صفحه کلید است. با این حال، گوشی محدودیت هایی دارد که نباید نادیده گرفته شوند.
مزایای یادگیری با گوشی
- بسیاری از خانواده ها به گوشی هوشمند دسترسی دارند.
- کودک می تواند با فعالیت های کوتاه یادگیری را شروع کند.
- جابه جا کردن بلوک های تصویری با لمس صفحه ساده است.
- نتیجه بعضی پروژه ها بلافاصله قابل مشاهده است.
- برای آشنایی اولیه با برنامه نویسی نیازی به خرید کامپیوتر نیست.
محدودیت های یادگیری با موبایل
مهم ترین مشکل، اندازه صفحه نمایش است. وقتی پروژه بزرگ می شود، دیدن همه دستورها و جابه جا کردن آنها دشوارتر خواهد شد.
همچنین تایپ کدهای طولانی روی گوشی راحت نیست و بعضی ابزارهای حرفه ای برنامه نویسی نسخه موبایل ندارند.
| هدف یادگیری | آیا گوشی مناسب است؟ |
| آشنایی با الگوریتم | بله |
| ساخت انیمیشن ساده | بله |
| ساخت بازی بلوکی کوچک | بله |
| تمرین مقدماتی پایتون | تا حدی |
| ساخت بازی های بزرگ | کامپیوتر مناسب تر است |
| طراحی وب و پروژه های پیچیده | کامپیوتر مناسب تر است |
پس اگر فرزندتان تازه می خواهد برنامه نویسی را تجربه کند، گوشی انتخاب قابل قبولی است. اما بهتر است از ابتدا بدانید که برای ادامه مسیر، ممکن است به ابزارهای کامل تری نیاز پیدا کند.
چطور آموزش برنامه نویسی با موبایل را در خانه شروع کنیم؟
برای شروع یادگیری برنامه نویسی، لازم نیست والدین خودشان برنامه نویس باشند. آنچه اهمیت دارد این است که کودک فرصت تمرین داشته باشد و بتواند درباره چیزی که ساخته صحبت کند. پیشنهاد می کنم به جای نصب چند اپلیکیشن مختلف، ابتدا یک برنامه انتخاب کنید و چند هفته با همان پیش بروید.
هفته اول: آشنایی با برنامه
در هفته اول، کودک محیط اپلیکیشن را بشناسد. شخصیت انتخاب کند، پس زمینه را تغییر دهد و چند دستور ساده اجرا کند. لازم نیست پروژه پیچیده ای بسازد. هدف این است که با محیط کار راحت شود.
هفته دوم: ساخت یک داستان کوتاه
حالا می تواند دو شخصیت به پروژه اضافه کند. برای هر شخصیت حرکت یا صدایی مشخص کند و یک داستان کوتاه بسازد. مثلا دو دوست در پارک یکدیگر را ملاقات کنند.
هفته سوم: ساخت بازی
در این مرحله، کودک یک هدف برای پروژه تعیین کند. مثلا شخصیتی باید به یک ستاره برسد یا با لمس صفحه از مانعی عبور کند. بهتر است خودش درباره قوانین بازی تصمیم بگیرد.
هفته چهارم: ساخت پروژه شخصی
در هفته چهارم، اجازه دهید کودک ایده خودش را اجرا کند. ممکن است بخواهد یک داستان بسازد یا بازی قبلی را تغییر دهد. در پایان، از او بخواهید پروژه را به یکی از اعضای خانواده نشان دهد و توضیح دهد چطور آن را ساخته است. این توضیح دادن کمک می کند متوجه شوید کودک فقط مراحل آموزش را تکرار کرده یا منطق پروژه را هم فهمیده است.
برنامه نویسی با گوشی چه مهارت هایی را در کودکان تقویت می کند؟
یادگیری برنامه نویسی می تواند فرصتی برای تمرین مهارت هایی باشد که در درس و زندگی روزمره هم کاربرد دارند.
البته صرف نصب یک اپلیکیشن باعث رشد این مهارت ها نمی شود. نوع فعالیت و شیوه همراهی والدین یا مربی اهمیت زیادی دارد.
تفکر الگوریتمی
وقتی کودک برای رسیدن به یک هدف، چند دستور را به ترتیب مشخص می کند، در حال تمرین تفکر الگوریتمی است.
مثلا برای اینکه شخصیت بازی به مقصد برسد، باید تصمیم بگیرد ابتدا چند قدم جلو برود و چه زمانی مسیرش را تغییر دهد. اگر ترتیب دستورها اشتباه باشد، نتیجه مورد انتظار به دست نمی آید. کودک با تغییر دستورها می تواند راه حل مناسب را پیدا کند.
برای آشنایی بیشتر با این مهارت، مقاله تفکر الگوریتمی در کودکان را مطالعه کنید.
حل مسئله
اشتباه کردن در برنامه نویسی اتفاق عجیبی نیست. گاهی شخصیت حرکت نمی کند، صدایی پخش نمی شود یا نتیجه بازی با چیزی که کودک انتظار داشته فرق دارد. در این شرایط، به جای اینکه والدین بلافاصله مشکل را حل کنند، بهتر است از کودک بپرسند کدام قسمت برنامه درست کار نمی کند.پیدا کردن دلیل خطا و امتحان کردن راه حل های مختلف، فرصتی برای تمرین حل مسئله است.
خلاقیت
در برنامه هایی مانند OctoStudio، کودک می تواند شخصیت ها، صداها و داستان پروژه را خودش انتخاب کند. این آزادی عمل باعث می شود پروژه فقط تکرار یک آموزش آماده نباشد. کودک می تواند ایده ای را که در ذهن دارد به یک بازی یا انیمیشن تبدیل کند.
پشتکار
گاهی یک پروژه چند بار اجرا می شود تا بالاخره درست کار کند. کودک در جریان این تجربه یاد می گیرد که برای رسیدن به نتیجه، لازم است بعضی تصمیم ها را تغییر دهد. البته فعالیت باید متناسب با توانایی او باشد. پروژه ای که بیش از حد دشوار است، ممکن است به جای ایجاد علاقه، باعث خستگی شود.
اشتباهاتی که بهتر است هنگام آموزش برنامه نویسی با گوشی انجام ندهید
از همان ابتدا سراغ پایتون نروید
اگر کودک هیچ تجربه ای از برنامه نویسی ندارد، شروع با یک زبان متنی همیشه بهترین انتخاب نیست. بهتر است ابتدا با دستورهای ساده و محیط های تصویری آشنا شود. وقتی مفهوم ترتیب دستورها، شرط و تکرار را یاد گرفت، ورود به زبان های متنی برایش قابل فهم تر خواهد بود.
چند اپلیکیشن را همزمان نصب نکنید
تنوع زیاد همیشه به یادگیری کمک نمی کند. اگر کودک هر روز با محیط تازه ای روبه رو شود، ممکن است بیشتر وقتش صرف شناخت دکمه ها و امکانات برنامه شود. ابتدا یک ابزار انتخاب کنید و اجازه دهید چند پروژه با آن بسازد.
آموزش را به تماشای ویدیو محدود نکنید
تماشای ویدیو می تواند شروع خوبی باشد، اما کودک باید خودش هم دست به کار شود. بعد از هر آموزش، از او بخواهید چیزی را تغییر دهد. مثلا رنگ شخصیت را عوض کند، حرکت جدیدی اضافه کند یا پایان داستان را تغییر دهد.
پروژه را به جای کودک نسازید
وقتی کودک با مشکلی روبه رو می شود، طبیعی است که بخواهد از والدین کمک بگیرد. اما اگر بزرگ ترها تمام مراحل را انجام دهند، فرصت یادگیری از بین می رود. بهتر است با سوال پرسیدن او را راهنمایی کنید.
امنیت اپلیکیشن ها را نادیده نگیرید
بعضی برنامه ها به اینترنت، ساخت حساب کاربری یا اشتراک گذاری پروژه نیاز دارند. پیش از نصب، مجوزهای برنامه و تنظیمات حریم خصوصی آن را بررسی کنید. برای کودکان کم سن، بهتر است فعالیت ها با همراهی والدین انجام شوند و امکان ارتباط با افراد ناشناس محدود باشد.
چه زمانی کودک باید برنامه نویسی را با کامپیوتر ادامه دهد؟
برای این تصمیم لازم نیست منتظر سن مشخصی باشید. اگر کودک هنوز از ساخت انیمیشن و بازی های ساده با گوشی لذت می برد، می تواند همین مسیر را ادامه دهد. اما وقتی علاقه او به ساخت پروژه های بزرگ تر بیشتر شد، کامپیوتر امکانات مناسب تری در اختیارش قرار می دهد. مثلا ممکن است بخواهد بازی چندمرحله ای بسازد، تعداد زیادی شخصیت به پروژه اضافه کند یا سراغ پایتون برود. در این شرایط، صفحه بزرگ تر و صفحه کلید کار را راحت تر می کنند. اگر کودک به این مرحله رسیده، می توانید بر اساس سن و تجربه قبلی او، مسیر آموزشی مناسب را انتخاب کنید.
در دوره های برنامه نویسی آکادمی یاسان مسیرهای مختلفی از جمله اسکرچ و پایتون وجود دارد که می توانید برای ادامه یادگیری بررسی کنید.
نکات کلیدی که بهتر است به خاطر بسپارید
- برای شروع برنامه نویسی، کودک حتما به لپ تاپ نیاز ندارد.
- ScratchJr برای کودکان کم سن و OctoStudio برای ساخت بازی و انیمیشن با موبایل گزینه های مناسبی هستند.
- آموزش پایتون با گوشی امکان پذیر است، اما بیشتر برای نوجوانانی مناسب است که آماده کار با کدهای متنی هستند.
- گوشی برای یادگیری مفاهیم پایه و پروژه های کوچک کاربرد دارد.
- بهتر است کودک به جای تماشای صرف آموزش، خودش پروژه بسازد و آن را تغییر دهد.
- با پیچیده تر شدن پروژه ها، استفاده از کامپیوتر منطقی تر می شود.
نتیجه گیری؛ برای شروع برنامه نویسی کودکان با گوشی چه کار کنیم؟
اگر فرزندتان به ساخت بازی یا کار با فناوری علاقه دارد، لازم نیست شروع یادگیری را به خرید کامپیوتر موکول کنید.
برنامه نویسی کودکان با گوشی می تواند اولین تجربه او از ساختن یک برنامه باشد. برای کودکان کم سن، ScratchJr شروع ساده ای دارد. اگر فرزندتان دوست دارد بازی و انیمیشن بسازد، OctoStudio را امتحان کنید. برای نوجوانانی که به نوشتن کد واقعی علاقه دارند، ابزارهایی مثل Mimo هم قابل بررسی هستند. پیشنهاد من این است که به جای شروع با چند دوره و اپلیکیشن مختلف، یک پروژه کوچک انتخاب کنید. بگذارید کودک آن را بسازد، نتیجه را ببیند و چند بار تغییرش دهد.
اگر بعد از این تجربه همچنان به برنامه نویسی علاقه داشت، می توانید آموزش را در یک مسیر منظم تر ادامه دهید. آکادمی یاسان دوره های برنامه نویسی برای کودکان و نوجوانان دارد. با بررسی سن و تجربه قبلی فرزندتان می توانید دوره مناسب او را انتخاب کنید.
سوالات متداول درباره برنامه نویسی کودکان با گوشی
آیا کودکان بدون لپ تاپ هم می توانند برنامه نویسی یاد بگیرند؟
بله. برای یادگیری مفاهیم اولیه برنامه نویسی و ساخت پروژه های ساده، گوشی کافی است. اپلیکیشن هایی مانند ScratchJr و OctoStudio به کودکان اجازه می دهند با بلوک های تصویری برنامه بسازند. برای پروژه های پیشرفته تر، کامپیوتر انتخاب مناسب تری خواهد بود.
بهترین برنامه برنامه نویسی کودکان با گوشی چیست؟
اگر فرزندتان کم سن است و تجربه قبلی ندارد، ScratchJr گزینه مناسبی است. برای ساخت بازی و انیمیشن با گوشی، OctoStudio را پیشنهاد می کنم. نوجوانانی که می خواهند کدنویسی متنی را تمرین کنند هم می توانند Mimo را بررسی کنند.
آیا آموزش برنامه نویسی با گوشی رایگان است؟
بله. بعضی اپلیکیشن ها مانند ScratchJr و OctoStudio رایگان هستند. برنامه های دیگری هم وجود دارند که بخشی از امکاناتشان رایگان است، اما برای دسترسی به محتوای کامل باید اشتراک تهیه کنید.
آیا می توان با گوشی اندروید پایتون یاد گرفت؟
بله. اپلیکیشن ها و محیط های آموزشی مختلفی برای تمرین پایتون روی اندروید وجود دارند. برای شروع و نوشتن برنامه های کوتاه مناسب هستند، اما در پروژه های طولانی، استفاده از کامپیوتر راحت تر است.
آیا اسکرچ روی گوشی نصب می شود؟
ScratchJr برای دستگاه های موبایل سازگار ارائه شده است. اما نسخه اصلی Scratch بیشتر برای کامپیوتر طراحی شده و ساخت پروژه در آن با گوشی محدودیت دارد.
از چه سنی می توان برنامه نویسی با موبایل را شروع کرد؟
بعضی اپلیکیشن های تصویری برای کودکان حدود پنج سال به بالا طراحی شده اند. با این حال، سن به تنهایی تعیین کننده نیست. علاقه کودک، توانایی دنبال کردن دستورها و میزان آشنایی او با ابزارهای دیجیتال هم اهمیت دارند.
آیا با گوشی می توان بازی ساخت؟
بله. با برنامه هایی مانند OctoStudio می توان بازی های ساده ساخت. کودک می تواند شخصیت انتخاب کند، برای آن حرکت تعریف کند و از صدا و تصویر استفاده کند. ساخت بازی های پیچیده تر معمولا با کامپیوتر راحت تر است.
آیا برای یادگیری برنامه نویسی با گوشی باید انگلیسی بلد بود؟
در بعضی برنامه های تصویری، کودک می تواند بدون تسلط به زبان انگلیسی فعالیت کند. اما برای استفاده از ابزارهای آموزش پایتون و کدنویسی متنی، آشنایی با واژه های انگلیسی کمک زیادی می کند.
گوشی برای آموزش برنامه نویسی بهتر است یا تبلت؟
اگر هر دو دستگاه در دسترس باشند، تبلت برای بسیاری از فعالیت های برنامه نویسی تصویری راحت تر است. صفحه بزرگ تر باعث می شود کودک بلوک ها و شخصیت های پروژه را بهتر ببیند. با این حال، برای شروع می توان از گوشی سازگار هم استفاده کرد.
آیا برنامه نویسی با موبایل برای کودکان مبتدی مناسب است؟
بله. اتفاقا بعضی از اپلیکیشن های موبایل مخصوص کودکانی طراحی شده اند که هیچ تجربه ای از برنامه نویسی ندارند. بهتر است آموزش با بازی ها و فعالیت های تصویری شروع شود و به تدریج به سمت پروژه های پیچیده تر برود.