یک بازی جالب در اسکرچ چیزی نیست که فقط برنامهنویسهای حرفهای بسازند فراگیران ۹ و ۱۰ سالهای که در آکادمی یاسان آموزش میبینند، در همان ماه اول یاد میگیرند چطور یک بازی ساده اما کامل طراحی کنند با امتیاز، زندگی، و حرکت واقعی در این مقاله همان مسیری را طی میکنیم که در کلاسهای یاسان تدریس میشود: از انتخاب ایده تا ساخت یک بازی که بتوان آن را به دیگران نشان داد.
این آموزش برای والدینی نوشته شده که میخواهند مسیر آموزش اسکرچ برای کودکان را با یک پروژه واقعی و قابل اجرا شروع کنند.
آنچه در این مقاله میخوانید
اسکرچ برای ساخت بازی چقدر مناسب است؟
اسکرچ را دانشگاه MIT طراحی کرده با یک هدف مشخص بچهها باید بدون دردسر کدنویسی متنی بتوانند پروژه واقعی بسازند. امروز بیش از ۱۵۰ میلیون پروژه روی سایت Scratch.mit.edu منتشر شده که اکثرشان بازی هستند.
دلیل اصلی که اسکرچ برای بازیسازی خوب کار میکند:
- اسکرچ با روش کدنویسی مبتنی بر بلوک کار میکند، یعنی کودک بهجای تایپ دستورهای پیچیده، بلوکهای رنگی را کنار هم قرار میدهد و نتیجه هر تغییر را همان لحظه روی صحنه بازی میبیند.
- پیشنمایش فوری: هر تغییر را بلافاصله میبینی. این سرعت بازخورد در یادگیری خیلی مهم است.
- کتابخانه آماده: اسپرایت، پسزمینه، صدا همه آمادهاند. نیازی به طراحی از صفر نیست.
اگر فرزندت هنوز با اسکرچ آشنا نیست، ابتدا مقاله اسکرچ چیست را بخوان. اگر آشناست، ادامه این آموزش مستقیم به ساخت بازی میرود.
قبل از هر چیز چه بازی میخواهی بسازی؟
این سوال را جدی بگیر. بدون ایده مشخص، وسط پروژه گیر میکنی. برای شروع، این سه نوع بازی سادهترین هستند:
| نوع بازی | توضیح | مناسب برای |
| جمعآوری (Collection) | شخصیت حرکت میکند، اشیا جمع میکند، از موانع فرار میکند | اولین پروژه |
| جاخالی دادن (Dodge) | شخصیت از موانعی که پایین میآیند فرار میکند | سطح مبتدی |
| هدفگیری (Aim) | از یک نقطه ثابت تیراندازی به هدفهای متحرک | سطح متوسط |
در این آموزش یک بازی جمعآوری میسازیم چون تمام مفاهیم اصلی (حرکت، تصادم، امتیاز، زندگی، پایان بازی) را در یک پروژه پوشش میدهد.
آموزش ساخت بازی با اسکرچ ۶ مرحله
مرحله اول محیط اسکرچ را بشناس
برای ساخت بازی با کامپیوتر، میتوانید از نسخه آنلاین استفاده کنید یا از صفحه دانلود اسکرچ نسخه دسکتاپ را بگیرید تا کودک حتی بدون اینترنت هم بتواند پروژههایش را ادامه دهد.
وارد سایت scratch.mit.edu شو و روی «ایجاد» کلیک کن. یا نسخه آفلاین را دانلود کن.
صفحهای که میبینی از سه بخش اصلی تشکیل شده:
| بخش | کارکرد |
| صحنه (Stage) | جایی که بازی اجرا میشود |
| پنل بلوکها | کدهایی که درگ میکنی |
| ناحیه کدنویسی | کدها را اینجا سر هم میکنی |
| پنل اسپرایت | شخصیتها و اشیا |
پرچم سبز = شروع بازی. دایره قرمز = توقف.
مرحله دوم پسزمینه و شخصیت اضافه کن
روی آیکون «Choose a Backdrop» پایین راست کلیک کن و یک پسزمینه انتخاب کن.
روی گربه پیشفرض راستکلیک کن و حذفش کن. بعد سه اسپرایت اضافه کن:
- شخصیت اصلی (بازیکن): مثلاً Avery
- شیء جمعآوری: ستاره، سیب، یا سکه
- مانع: آتش یا صاعقه
مرحله سوم: حرکت بازیکن را کد کن
روی اسپرایت شخصیت اصلی کلیک کن. به تب Code برو. این بلوکها را سر هم کن:
وقتی پرچم سبز کلیک شد:
برای همیشه:
اگر کلید راست فشرده شد → x را ۱۰ واحد تغییر بده
اگر کلید چپ فشرده شد → x را ۱۰- واحد تغییر بده
اگر کلید بالا فشرده شد → y را ۱۰ واحد تغییر بده
اگر کلید پایین فشرده شد → y را ۱۰- واحد تغییر بده
بلوکهای لازم: «When flag clicked» از Events، «Forever» از Control، «If key pressed» از Control، «Change x/y by» از Motion.
عدد ۱۰ سرعت حرکت است. اگر کند بود به ۱۵ یا ۲۰ تغییرش بده.
مرحله چهارم متغیرها بساز (امتیاز و زندگی)
از بخش Variables روی «Make a Variable» کلیک کن. دو متغیر بساز:
- امتیاز (Score)
- زندگی (Lives)
در «When flag clicked» قبل از حلقه Forever اینها را اضافه کن:
زندگی را برابر ۳ بگذار
امتیاز را برابر ۰ بگذار
مرحله پنجم تصادم و منطق بازی را کد کن
برای اسپرایت جمعآوری (مثلاً ستاره):
وقتی پرچم سبز کلیک شد:
برای همیشه:
به مکان تصادفی برو
صبر کن تا «به شخصیت اصلی دست زدم» درست شود
امتیاز را ۱ واحد تغییر بده
۰.۵ ثانیه صبر کن
برای اسپرایت مانع:
وقتی پرچم سبز کلیک شد:
برای همیشه:
به مکان تصادفی برو
صبر کن تا «به شخصیت اصلی دست زدم» درست شود
زندگی را ۱- واحد تغییر بده
اگر زندگی = ۰:
همه را متوقف کن
۱ ثانیه صبر کن
لازم نیست کودک همه شخصیتها و آیتمهای بازی را از صفر طراحی کند. میتوانید از صفحه دانلود اسپرایت برای اسکرچ اراکتر، ستاره، آتش، سکه و پسزمینههای آماده بگیرید و زمان بیشتری را برای ساخت منطق بازی بگذارید.
مرحله ششم صدا و پایانبندی اضافه کن
روی اسپرایت شخصیت اصلی کلیک کن. تب Sounds را باز کن. صدایی مثل Pop یا Cheer انتخاب کن. بعد از هر جمعآوری امتیاز یک بلوک «Play sound» اضافه کن.
یک اسپرایت جدید با متن «Game Over» بساز. در حالت پیشفرض مخفیش کن:
وقتی پرچم سبز کلیک شد:
مخفی شو
صبر کن تا [زندگی = ۰]
نشان بده
کدهای اسکرچ که هر بازی به آنها نیاز دارد
| بلوک | کارکرد در بازی |
| Forever | حلقه اصلی بازی را میسازد |
| If / Else | منطق شرطی: تصادم، سطح بعدی، پایان بازی |
| Touching | تشخیص تصادم بین اسپرایتها |
| Broadcast | ارتباط بین اسپرایتها |
| Variable | امتیاز، زندگی، سطح، تایمر |
| Random | حرکت تصادفی موانع و اشیا |
| Clone | ساخت نمونههای متعدد از یک اسپرایت |
بلوک Clone خیلی مفید است. به جای اینکه ۱۰ اسپرایت دشمن بسازی، یکی میسازی و با Clone چند نمونه ایجاد میکنی.
ایدههایی برای ساخت بازی در اسکرچ
برای شروع:
- بازی ماشین: اجتناب از موانع در جاده
- بازی ماهی: جمعآوری غذا و فرار از کوسه
- بازی سبد: هر چیزی که از آسمان میافتد را بگیر
سطح متوسط:
- بازی پلتفرمر: پریدن بین سکوها
- بازی تیراندازی: شلیک به دشمنان متحرک
- بازی پازل: انتقال اشیا به مکان درست
ساخت بازی با اسکرچ در گوشی یا کامپیوتر؟
| دستگاه | مناسب برای | محدودیت |
| کامپیوتر / لپتاپ | ساخت و کدنویسی بازی | ندارد |
| گوشی | تماشای پروژههای دیگران | کنترل بلوکها سختتر است |
برای ساخت بازی با اسکرچ در کامپیوتر، نسخه دسکتاپ را دانلود کن تا بدون اینترنت هم کار کنی.
بعد از اسکرچ چه یاد بگیریم؟
اسکرچ شروع خوبی برای برنامه نویسی کودک است، چون کودک قبل از ورود به کدنویسی متنی یاد میگیرد مسئله را به مراحل کوچک تقسیم کند، برای آن راهحل بسازد و نتیجه کارش را آزمایش کند.
فراگیرانی که در یاسان اسکرچ یاد گرفتهاند، یادگیری پایتون برایشان خیلی سریعتر پیش میرود چون منطق را قبلاً بلدند.
اگر میخواهی بدانی فرزندت الان کجای این مسیر است و چه زمانی آماده پایتون میشود، مشاورین یاسان میتوانند در یک جلسه رایگان این مسیر را برایت توضیح دهند.
بازی ساختهشده در اسکرچ را چطور منتشر کنیم؟
آیا میتوان بازی اسکرچ را ذخیره کرد؟
آیا اسکرچ برای ساخت بازی سهبعدی مناسب است؟
بهترین پروژههای اسکرچ را از کجا ببینیم؟
آموزش ساخت بازی فکری با اسکرچ چطور است؟
دوره ساخت بازی با اسکرچ به صورت آموزش ساختارمند کجا هست؟
3 دیدگاه ها