اسکرچ جونیور چیست؟ | معرفی کامل ScratchJr برای کودکان

اسکرچ جونیور چیست؟ راهنمای کامل برای والدین ایرانی
یک سوال ساده دارم از شما.
وقتی فرزندتان تبلت را دستش می‌گیرد، چه می‌کند؟ یوتیوب نگاه می‌کند؟ بازی می‌کند؟ کارتون می‌بیند؟ حالا تصور کنید همان تبلت بشود ابزاری که بچه با آن بسازد نه فقط مصرف کند. اسکرچ جونیور دقیقاً همین کار را می‌کند.

داستان اسکرچ جونیور از کجا شروع شد؟

برمی‌گردیم به آزمایشگاه رسانه‌ای MIT. سال ۲۰۱۲ پروفسور Mitchel Resnick همان کسی که اسکرچ اصلی را ساخته بود با یک مشکل روبرو شده بود: اسکرچ برای بچه‌های ۸ ساله به بالا عالی کار می‌کرد. ولی کودکان ۵ و ۶ ساله؟ اصلاً نمی‌توانستند باهاش کنار بیایند. خیلی پیچیده بود و خیلی متنی.او با پروفسور Marina Umaschi Bers از دانشگاه Tufts همکاری کرد. هر دو یک چیز را می‌خواستند:
ابزاری که حتی بچه‌ای که هنوز درست خواندن بلد نیست هم بتواند «برنامه بنویسد». نتیجه؟ در ژوئیه ۲۰۱۴، اسکرچ جونیور ScratchJr منتشر شد.

بودجه‌اش از کجا آمد؟ بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF). یعنی دولت آمریکا روی این ابزار پول گذاشت تا رایگان بماند.امروز اسکرچ جونیور توسط Scratch Foundation نگهداری می‌شود و در مدارس بیش از ۱۵۰ کشور تدریس می‌شود.

چرا اسکرچ جونیور برای بچه‌های ایرانی انتخاب خوبی است؟

یک چیز مهم است که بدانید: اسکرچ جونیور نیازی به اینترنت، حساب کاربری، یا سواد انگلیسی ندارد. این سه مورد، برای خانواده‌های ایرانی خیلی مهم است.

بچه تبلت را برمی‌دارد، اپ را باز می‌کند، و شروع می‌کند. همین.نسخه فارسی‌شده هم در کافه‌بازار و مایکت موجود است که رابط کاربری کاملاً فارسی میباشد لینک دانلود هم از طریق دکمه زیر قرار گرفته

اسکرچ جونیور چطور کار می‌کند؟

بدون کد. بدون کلمه. فقط بلوک.

تمام دستورات در اسکرچ جونیور به شکل آیکون‌های رنگی هستند.

بلوک آبی؟ یعنی «حرکت کن».
بلوک زرد؟ یعنی «صدا پخش کن».
بلوک نارنجی؟ یعنی «صبر کن» یا «تکرار کن».

کودک این بلوک‌ها را کنار هم می‌چیند دقیقاً مثل لگو و شخصیتش زنده می‌شود.

اسکرچ جونیور چیست؟ اسکرچ جونیور نسخه کودکانه و کاملاً ساده‌شده زبان برنامه‌نویسی اسکرچ است و یکی از بهترین روش‌ها برای آموزش برنامه‌نویسی کودک در سنین پایین محسوب می‌شود که توسط MIT طراحی شده و برای کودکان ۵ تا ۷ سال بهترین شروع محسوب می‌شود. این پلتفرم با محیطی رنگارنگ و دوستانه به بچه‌ها اجازه می‌دهد بدون نیاز به خواندن یا نوشتن، اولین پروژه‌های برنامه‌نویسی خود را بسازند. در ادامه این مقاله به‌طور کامل نحوه کار با اسکرچ جونیور، مفاهیم پایه آن و چند ایده خلاقانه برای شروع را به شما آموزش می‌دهیم.

اسکرچ جونیور چیست؟

این پرسش یکی از رایج‌ترین سوالات والدین و کودکان است. در واقع اسکرچ جونیور یک بازی ساده نیست، بلکه یک زبان برنامه‌نویسی تصویری و بلوکی است که مخصوص کودکان ۵ تا ۷ سال طراحی شده است. در ScratchJr کودکان با کنار هم قرار دادن بلوک‌های رنگی می‌توانند انیمیشن‌ها، داستان‌ها و پروژه‌های تعاملی بسازند و بدون نیاز به تایپ کد، مفاهیم اولیه برنامه‌نویسی را یاد بگیرند. در این محیط، کودکان می‌توانند ظاهر شخصیت‌ها را تغییر دهند، صدای خود را برای کاراکترها ضبط کنند و حتی با استفاده از تصاویر دلخواه، پس‌زمینه‌های اختصاصی بسازند. همین ویژگی‌ها باعث می‌شود یادگیری برای آن‌ها بیشتر شبیه بازی و داستان‌سازی باشد تا آموزش خشک و پیچیده.

اسکرچ جونیور در واقع نسخه ساده‌تر پلتفرم اسکرچ است که برای کودکان کم‌سن طراحی شده است. اگر می‌خواهید اگر می‌خواهید دقیق‌تر با تفاوت این دو محیط آشنا شوید، می‌توانید مقاله تفاوت اسکرچ با اسکرچ جونیور چیست؟را مطالعه کنید معمولاً پس از یادگیری ScratchJr، کودکان در سنین بالاتر وارد مرحله بعدی یعنی آموزش برنامه اسکرچ می‌شوند که امکانات پیشرفته‌تری برای ساخت بازی‌ها و پروژه‌های تعاملی در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد.

رابط کاربری Scratch Junior به نحوی است که شما و کودک شما تمام علائم را متوجه می شوید. مطمئنا به خاطر رابط کاربری راحت، بچه ها عاشق کاراکترها، پلتفرم آسان برای استفاده و توانایی ضبط صدای خود می شوند.  برنامه ی اسکرچ جونیور در دستگاه های اپل، گوگل، اندروید و آمازون در دسترس است و رایگان است! (یک نکته: این برنامه برای iPhone در دسترس نیست، فقط iPads)

می‌خواهید فرزندتان با یک مربی متخصص اسکرچ جونیور یاد بگیرد؟

چگونه با اسکرچ جونیور شروع کنیم؟

برای آموزش مقدماتی برنامه نویسی کودکان کافی است برنامه اسکرچ جونیور را دانلود کنید. رابط کاربری این برنامه به نحوی است که کودکان خیلی سریع می توانند همه چیز را بفهمند،  اما ویدیوهای مقدماتی و نمونه پروژه هایی نیز وجود دارد که کودکان می توانند برای الهام گرفتن تماشا کنند. در ادامه چند پروژه ی جذاب اسکرچ جونیور نیز معرفی خواهیم کرد .

صحنه (Stage) کجاست؟

بالای صفحه. جایی که همه اتفاقات می‌افتد. می‌توانید پس‌زمینه‌های مختلف انتخاب کنید جنگل، دریا، شهر، فضا یا عکس واقعی از دوربین تبلت بگیرید و به پس‌زمینه تبدیل کنید.

ویرایشگر رنگ (Paint Editor) چیست؟

بخشی از اپ که بچه‌ها شخصیت خودشان را می‌سازند. می‌توانند گربه پیش‌فرض را رنگ کنند، از صفر یک شخصیت طراحی کنند، یا حتی عکس خودشان را وارد کنند و به شخصیت بازی تبدیل کنند. این بخش بیشتر از همه بچه‌ها را ذوق‌زده می‌کند.

اسکرچ جونیور vs اسکرچ : کدام را انتخاب کنیم؟

این سوال را خیلی از والدین می‌پرسند. جواب ساده است:

اگر فرزندتان زیر ۸ سال دارد، اسکرچ جونیور. اگر ۸ سال به بالا دارد، اسکرچ اصلی.

یک نکته مهم که خیلی‌ها نمی‌دانند: اگر بچه ۸ ساله‌ای دارید که هنوز اسکرچ اصلی برایش سخت به‌نظر می‌رسد، از اسکرچ جونیور شروع کنید. دو هفته طول نمی‌کشد که آماده می‌شود.

اسکرچ جونیور واقعا چه یاد می‌دهد؟

این سوال مهمی است. خیلی از والدین فکر می‌کنند «برنامه‌نویسی» یعنی یاد گرفتن کد. اما ماجرا فراتر از این است.

مفاهیم برنامه‌نویسی که بچه بدون متوجه شدن یاد می‌گیرد:

توالی (Sequence): ترتیب دستورات مهم است. اگر اول بپری و بعد بدوی، نتیجه فرق دارد با اول دویدن و بعد پریدن. بچه این را از طریق خطا یاد می‌گیرد — نه از طریق کتاب.

حلقه (Loop): به‌جای اینکه ده‌بار یک بلوک بگذاری، یک بار بگذاری و بگویی «ده‌بار تکرار کن». این ذهن را برای تفکر کارآمد آموزش می‌دهد.

رویداد (Event): «وقتی روی پرچم سبز کلیک شد، شخصیت شروع کند». این مفهوم پایه تمام برنامه‌نویسی مدرن است.

موازی‌سازی (Parallelism): چند شخصیت می‌توانند همزمان کارهای مختلف بکنند. بچه می‌فهمد که دنیای دیجیتال چطور کار می‌کند.

مهارت‌هایی که به درس مدرسه کمک می‌کند:

بر اساس پژوهش Flannery، Kazakoff، Bers و Resnick که در سال ۲۰۱۳ در کنفرانس IDC منتشر شد و پایه طراحی ScratchJr قرار گرفت، کار با این ابزار چند مهارت موازی را در کودکان تقویت می‌کند (منبع: doi.org/10.1145/2485760.2485785):

صبر و «تلاش دوباره» را یاد می‌گیرند. وقتی چیزی کار نمی‌کند، باید پیدا کنند چرا. این چرخه خطا و اصلاح، ذهن را برای حل مسئله آماده می‌کند.

در درک الگوها و شمارش پایه بهتر عمل می‌کنند، چون این مفاهیم را در بستر واقعی و نه صرفاً انتزاعی تمرین می‌کنند.

توانایی بیان ایده بیشتری پیدا می‌کنند. داستان‌سازی در اپ، مهارت روایت را تقویت می‌کند و این مهارت در نوشتن و صحبت کردن هم ظاهر می‌شود.

صبر و «تلاش دوباره» را یاد می‌گیرند چون وقتی چیزی کار نمی‌کند، باید پیدا کنند چرا؟

در ریاضی اولیه بهتر عمل می‌کنند چون شمارش و الگو را در بستر واقعی تمرین می‌کنند

توانایی بیان ایده بیشتری دارند داستان‌سازی در اپ، نوشتن داستان در کلاس را هم تقویت می‌کند

چرا اسکرچ جونیور ایمن است؟

این موضوع برای والدین ایرانی خیلی مهم است اسکرچ جونیور هیچ اجتماع آنلاینی ندارد. بچه با هیچ غریبه‌ای ارتباط برقرار نمی‌کند. هیچ چتی وجود ندارد. هیچ پروفایلی ساخته نمی‌شود. پروژه‌ها روی خود دستگاه ذخیره می‌شوند. نه روی سرور خارجی، نه روی اینترنت. بچه می‌تواند در هواپیما، در مسافرت، بدون اینترنت، کار کند.

اسکرچ جونیور برای فرزند شما مناسب است اگر…

اسکرچ جونیور در مقایسه با سایر ابزارهای مشابه

یک مقایسه صادقانه بکنیم:

چطور اسکرچ جونیور را دانلود کنیم؟

برای اندروید (ساده‌ترین راه برای خانواده‌های ایرانی)

کافه‌بازار یا مایکت را باز کنید. «اسکرچ جونیور» را جستجو کنید. نصب کنید. تمام.

نسخه فارسی‌شده هم همین‌جا پیدا می‌شود

اگر می‌خواهید نسخه بین‌المللی را مستقیم از Google Play بگیرید، اسم دقیق اپ «ScratchJr» است.

برای iPad

App Store ← جستجوی ScratchJr ← نصب. رایگان است.

برای Chromebook

از Google Play Store روی Chromebook نصب کنید. نسخه وب هم از سایت scratchjr.org در دسترس است.

نقش شما به‌عنوان والدین چیست؟

اسکرچ جونیور طراحی شده که بچه مستقل باهاش کار کند. اما اگر اولین بار است، ۱۵ دقیقه کنارشان بنشینید.

نه برای اینکه یاد بدهید. برای اینکه سوال بپرسید. «فکر می‌کنی اگر این بلوک آبی را بعد از قرمزی بگذاری چی می‌شه؟»

«اگه بخوای خرگوشت بپره، از کدوم بلوک استفاده می‌کنی؟»این سوال‌ها تفکر را روشن می‌کنند. بچه را از «بازیگر» به «طراح» تبدیل می‌کنند.

بعد از چند جلسه، دیگر نیازی به شما ندارد. خودش می‌رود و می‌سازد.وقتی پروژه‌ای تمام کرد، بخواهید که برایتان توضیح دهد چطور ساخته. این یک مهارت ارتباطی است که خیلی‌ها از آن غافل می‌شوند.

اسکرچ جونیور در مدارس ایران

طی سال‌های اخیر، اسکرچ جونیور جایگاه ثابتی در مدارس ابتدایی ایران پیدا کرده، به‌خصوص در مدارس هوشمند و مدارسی که آزمایشگاه کامپیوتر دارند.

دلایل مشخصی دارد:
رایگان است. با تبلت‌های اندروید معمولی کار می‌کند. نسخه فارسی دارد. به سواد خواندن نیاز ندارد، پس برای پایه اول و دوم ابتدایی ایده‌آل است. و مهم‌تر از همه: بچه‌ها واقعاً دوستش دارند و این را مربیان آکادمی یاسان در سال‌ها کار مستقیم با کودکان ۸ تا ۱۱ ساله بارها تجربه کرده‌اند.

بعد از اسکرچ جونیور چی؟

اسکرچ جونیور نقطه شروع است. مقصد نیست. وقتی فرزندتان با مفاهیم پایه راحت شد، مسیر ادامه دارد:

۵ تا ۷ سال — اسکرچ جونیور آشنایی با منطق، توالی و بلوک‌ها همین‌جا هستید.

۸ تا ۱۰ سال — آموزش اسکرچ پروژه‌های پیچیده‌تر، انیمیشن‌های واقعی و اولین بازی‌سازی جدی.

۱۰ تا ۱۲ سال — آموزش پایتون برای کودکان اولین زبان واقعی از بلوک به کد متنی.

۱۲ سال به بالا — دوره‌های تخصصی آکادمی یاسان توسعه وب، بازی‌سازی و هوش مصنوعی — مسیر حرفه‌ای شروع می‌شود.

آکادمی یاسان برای هر مرحله از این مسیر، دوره‌های ساختارمند و مناسب سن دارد.

پرسش‌هایی که والدین همیشه می‌پرسند

رسماً برای ۵ تا ۷ سال طراحی شده. اما بچه‌های ۸ ساله هم می‌توانند باهاش شروع کنند اگر هنوز آماده نیستند اسکرچ اصلی را امتحان کنند.

کاملاً رایگان. بدون اشتراک، بدون خرید درون‌برنامه‌ای، بدون تبلیغات.

بله. بعد از نصب، اینترنت لازم نیست. پروژه‌ها روی خود دستگاه ذخیره می‌شوند.

اسکرچ جونیور برای ۵ تا ۷ سال، بدون متن، روی تبلت. اسکرچ اصلی برای ۸ تا ۱۶ سال، با متن، روی مرورگر.

اگر می‌خواهید فرزندتان اسکرچ جونیور را با راهنمایی مربی متخصص یاد بگیرد، آکادمی یاسان دوره اسکرچ جونیور را برای کودکان ۸ تا ۹ ساله ارائه می‌دهد. این مقاله هم توسط همان تیم نوشته شده، پس می‌توانید با آگاهی کامل تصمیم بگیرید.